"Veel Friezen hebben hun taal niet genoeg onder de knie"

16 des 2016 - 06:40
  • Ferslachjouwer Onno Falkena oer it rapport fan de Ried fan Europa
  • Marieke Sanders fan de kommisje fan eksperts
  • Direkteur Annie Haanstra fan trijetalige Master Frankeskoalle yn Earnewâld

De Raad van Europa heeft stevige kritiek op Nederland als het gaat om het beschermen van de minderheidstalen Fries, Nedersaksisch en Limburgs. De Raad van Europa vindt dat het onderwijs in het Fries veel beter moet.

Er is nu maar zo'n beetje Fries op scholen, dat veel Friezen de eigen taal schriftelijk onvoldoende onder de knie hebben. Ook op sommige drietalige scholen is het aantal uren Fries aan de magere kant, zo schrijft de Raad.

Rechtbank

De Raad van Europa controleert één keer in de drie jaar de naleving van het Handvest voor Regionale en Minderheidstalen uit 1998. Een 'commissie van experts' van die Raad was in maart in Fryslân om de situatie van de taal te bestuderen. Het rapport van die commissie is nu openebaar gemaakt, met daarbij een vijftal aanbevelingen aan de Rijksoverheid. 

De positie van het Fries is volgens de Raad van Europa de laatste vier jaar achteruit gegaan. De Raad is vooral bezorgd over de positie van het Fries bij de rechtbank. Voorheen leek het recht om Fries te spreken daar gegarandeerd, maar op dit moment, bij de gefuseerde rechtbank Noord-Nederland, lijkt dat recht op de tocht te staan. 

Ook noemt de Raad het erg problematisch dat de rechtbank momenteel maar één erkende tolk Fries heeft. De Nederlandse autoriteiten wordt daarom gevraagd om snel praktische maatregelen te nemen om het recht om Fries te spreken in de rechtbank te garanderen. 

Bildts

In het rapport heeft de Raad van Europa ook aandacht voor het Bildts. Die taal is nog niet officieel erkend, maar de gemeente Het Bildt heeft eerder dit jaar wel erkenning aangevraagd in verband met de gemeentelijke herindeling. De Raad van Europa vindt dat de Rijksoverheid hier snel een besluit over moet nemen. Het Nedersaksisch - waar het Stellingwerfs onderdeel van is - verdient volgens de Raad van Europa de status van 'regulier schoolfak'.

De Raad van Europa is verder kritisch over hoe Nederland omgaat met het Handvest voor minderheidstalen. Nederland is structureel te laat met het aanleveren van informatie.

Verder vindt de Raad dat de Rijksoverheid werk moet maken van een 'structurele dialoog' met sprekers van minderheidstalen over de bescherming en promotie van die talen. In Nederland bestaat zo'n dialoog wel op gemeentelijk en provinciaal niveau, maar ontbreek zoiets op nationaal niveau helemaal.

Aanbevelingen

Het comité van ministers van de Raad van Europa formuleerde op woensdag 14 december de volgende aanbevelingen aan lidstaat Nederland:

  1. Maak een samenhangend beleid voor de implementatie van het Handvest in samenwerking met de sprekers van minderheidstalen.
  2. Zorg er voor dat veranderingen in de media niet leiden tot minder aanbod in regionale en minderheidstalen. 
  3. Versterk het onderwijs in het Fries in alle onderwijstypes, zodat Friezen hun eigen taal goed kunnen lezen en schrijven.
  4. Geef het Limburgs en het Nedersaksisch de status van een gewoon schoolvak en zorg voor een groter onderwijsaanbod in die talen.
  5. Neem ook maatregelen voor de bescherming en de promotie van het Romanes en Jiddisch. 
(advertinsje)