Ode aan vertalers: "De mensen met de grootste liefde voor de literatuur"

19 okt 2021 - 08:02

We kunnen nog van alles leren van vertalers. Vertalers zijn nauwkeurig, vragen alles na en nemen de tijd. Vanavond staan ze in de schijnwerpers op het evenement Vertalersgeluk in de Westerkerk in Leeuwarden.

Foto: Omrop Fryslân, Wytse Vellinga

Op de avond, die wordt georganiseerd door boekhandel Van der Velde, Tresoar en productiehuis Explore the North, vertellen drie vertalers over hun vak en de uitdagingen die ze tegenkomen in hun werk.

"Een vertaler is iemand in de literaire wereld van wie we maar heel weinig zien", zegt Esmé van den Boom van de organisatie. "De vertaler is de persoon die het dichtst op de huid van de roman zit. Ik denk dat we daar af en toe wat meer aandacht mogen besteden."

Overzetten op zo'n manier dat de lezer eigenlijk niet merkt dat jij aan het werk bent geweest.

Esmé van den Boom over het werk van vertalers

"Ze hebben een hele roman die ze vanuit een bepaalde cultuur en een bepaalde taal moeten overzetten naar een hele nieuwe taal en cultuur. En dat moet je dan ook nog op zo'n manier doen dat de lezer eigenlijk niet merkt dat jij aan het werk bent geweest."

Op de avond zijn vertalers Annemarie Vlaming, Lette Vos en Jan Popkema te gast. Vlaming won dit jaar de Europese Literatuurprijs voor de vertaling van de roman Herkomst van Sasja Stanisjic. Vos vertaalde Booker Prize-winnaar Girl, Woman, Other van Bernardine Evaristo. En Jan Popkema kreeg vorig jaar de Dr. Obe Postmapriis voor zijn Friestalige vertaling van Das Parfum van Patrick Süskind.

De verhalen van de vertalers was een reden om de avond te organiseren. "Maar we hadden nog een argument", zegt Van den Boom. "In de coronatijd hebben we veel prijsuitreikingen niet kunnen doen, waaronder die van de Dr. Obe Postmapriis. Dus we dachten: nu is het moment om die drie vertalers eens uit te nodigen om te komen vertellen over het bijzondere ambacht."

En die vertalers hebben wel wat te vertellen, vermoedt Van den Boom. "Eigenlijk is elk boek weer anders en elke taal ook. Ik was eens bij een vertaalster uit het Noors. Die vertelde dat er in het Noors wel vijftien verschillende worden voor steen of rots zijn. Hoe kies je dan het juiste woord? Dat zijn heel grappige verhalen."

Grootste liefde voor de literatuur

Maar er zijn ook verhalen over maatschappelijke veranderingen. "In het geval van Meisje, vrouw, anders zit er een non-binair personage in het boek. Maar in het Nederlands is er nog geen persoonlijk voornaamwoord dat daarvoor algemeen gebruikt wordt, terwijl dat er in het Engels wel is. Dat was een hele zoektocht voor Lette Vos. Uiteindelijk is het 'hen' geworden."

Het kost veel tijd en liefde om alle nuances van een andere taal goed te vertalen. "Vertalers zijn echt de mensen met de grootste liefde voor de literatuur", volgens Van den Boom.

Trefwoorden: 
literatuur vertalen
(Advertentie)
(Advertentie)