Identiteit van in Leeuwarden overleden Oekraïense na ruim 75 jaar vastgesteld

15 sep 2021 - 18:22

Meer dan 75 jaar was onduidelijk wie de jonge vrouw is die begraven lag op het Sovjet Ereveld in Leusden. Na lange tijd is het mysterie nu opgelost: het gaat om Jekaterina Karpovna Tsokalo uit Oekraïne. Jekaterina overleed op 21-jarige leeftijd in Leeuwarden.

Foto: Stichting Sovjet Ereveld

Na de Duitse inval in de de Sovjet-Unie werd Jekaterina door de Duitsers meegenomen als Ostarbeiter, dwangarbeider in de Duitse industrie. Ze moest onder erbarmelijke omstandigheden zwaar werk doen in de Krupp fabriek in Rheinhausen, bij Duisburg.

In de chaos aan het einde van de Tweede Wereldoorlog belandde ze in Nederland en uiteindelijk in Leeuwarden. Daar maakte Jekaterina de bevrijding mee, maar de blijdschap duurde niet lang voor haar. Door de slechte situatie in de Duitse fabriek had ze de ongeneselijke ziekte longtuberculose opgelopen. Op 23 september 1945 stierf ze in het Sint Bonifatius Hospitaal in Leeuwarden. Ze werd 21 jaar.

Begraven in Huizum

Eerst werd Jekaterina begraven in Huizum, maar op 14 mei 1948 kreeg ze onder de naam Katharina Zokolowa een laatste rustplaats op het Sovjet Ereveld. Deze week konden vrijwilligers van Stichting Sovjet Ereveld pas vaststellen dat het om Jekaterina Karpovna Tsokalo uit Doebrovka, vlakbij Kiev, ging.

Remco Reiding van het Sovjet Ereveld is blij dat het eindelijk gelukt is. "Dat kun je wel zeggen, ja. Ik ben er zelf al meer dan twintig jaar naar op zoek. Het is natuurlijk al meer dan 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog en nu pas hebben we kunnen vaststellen wie dat meisje, dat hier zolang al ligt onder grafsteen 815, is. En we hebben zelfs haar familie kunnen opsporen in Oekraïne, om te vertellen dat ze niet langer vermist is."

Een vermissing is voor een familie vreselijk. Decennia later speelt dat nog steeds een grote rol in zo'n familie.

Remco Reiding

Dat het zolang heeft geduurd, komt doordat ze onder een verkeerde naam begraven lag. Volgens Reiding gebeurde dat vaak in de oorlog. Russische en Oekraïense namen werden vaak fonetisch opgeschreven en er werden een hoop blunders gemaakt. "Het is heel erg lastig om te achterhalen wat nou precies de juiste spelling is van een naam. En dat maakt soms het verschil tussen het wel of niet kunnen identificeren", zegt Reiding.

Jekaterina had in Oekraïne een hoop zussen en één broer. Zij zijn allemaal niet meer in leven, vertelt Reiding. "Maar er zijn wel kinderen, dus neven en nichten van haar, nog in leven. Die reageerden natuurlijk bijzonder verbaasd, maar ook emotioneel. Dat de tante die ze eigenlijk nooit hebben gekend, maar waar ze wel veel van hadden gehoord, nu toch eindelijk terecht is. Dat ze gelijk in tranen uitbarstten, gaf wel aan: een vermissing is voor een familie vreselijk. Decennia later speelt dat nog steeds een grote rol in zo'n familie."

Remco Reiding

(Advertentie)
(Advertentie)