Hoe hield Fryslân in de middeleeuwen droge voeten? En wat kunnen wij daar nu van leren?

12 sep 2021 - 19:00

"We wijzen nu snel naar de gemeente, maar we moeten ons beseffen dat dit probleem van ons allemaal is, en dat we het samen moeten oplossen." Dat zegt Jorris Kingma. Hij deed historisch onderzoek naar waterbeheer.

Jorris Kingma - Foto: Omrop Fryslân, Froukje Sijtsma

De 25-jarige Kingma deed voor zijn studie European Studies aan de Leeuwarder hogeschool NHL Stenden historisch onderzoek naar waterbeheer. Een interessant vraagstuk in een tijd waarin extreme droogte, watertekorten en onderhoud van dijken veel aandacht vragen.

Dit verhaal liever horen? Dat kan! Luister hier naar de reportage van Froukje Sijtsma:

Opgegroeid in het dorpje Ried komt Jorris Kingma graag tot rust bij de kwelders van de zeedijk bij Westhoek. "Door de seizoenen heen zie je het landschap hier veranderen. Als je hier bent, dan hoef je niet meer op vakantie."

De schoonheid van de zeedijk spreekt Kingma erg aan, maar hij is zich er ook van bewust dat onderhoud van de dijken van belang is om droge voeten te houden, helemaal nu het weer verandert.

Westhoek - Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Om meer over dit onderwerp te weten te komen, onderzocht Kinga onder leiding van oudfrisist Anne Tjerk Popkema hoe de Friezen in de middeleeuwen omgingen met waterbeheer. "Ik heb me eerst drie maanden ingelezen, en toen begon zich een verhaal te vormen."

Friese vrijheid

"In de tweede eeuw na Christus begonnen bewoners met het bouwen van terpen, en rond de tiende eeuw kwamen er ook dijken. Vanaf toen hebben we ons landschap steeds meer vormgegeven. We wonnen land op water, en konden ons hier steeds meer permanent vestigen."

Volgens Kingma is de periode van de Friese vrijheid (1250-1498) interessant. "In die tijd zijn dijken gebouwd, afwateringen gegraven, en sluizen aangelegd."

Sterrenregen boven de Waddendijk - Foto: Remco de Vries, Omrop Fryslân

"Fryslân had toen geen centraal gezag, en dat betekent dat alles toen aangelegd is voor en door de bevolking zelf. Dat is heel interessant. Iedereen was verantwoordelijk voor droge voeten."

Veenweidedossier

De tijd van de Friese vrijheid kende geen waterschappen of dijkgraven. Dat hoefde toen ook niet.

"Het is typisch wat van nu dat verantwoordelijkheden en belangen zo gesegmenteerd en gecompartimenteerd worden, dat we er niet meer uitkomen. Neem bijvoorbeeld het veenweidedossier: Hoe lang praten we daar al over? En we komen er niet uit."

Wateroverlast als collectief probleem

Waar Fryslân de vorige twee zomers nog behoorlijk last had van hittegolven, waren het deze zomer de extreme regenbuien die zorgen gaven. In Woudsend bijvoorbeeld viel veel water, en stonden de straten blank.

Dit was de situatie in Woudsend:

(Advertentie)
(Advertentie)