Fryske Akademy werkt aan nieuw woordenboek: van 'koroana' tot 'tuolleprakkesaasjes'

11 sep 2021 - 09:51

Het bestaande handwoordenboek Nederlands-Fries dateert al van 1985 en is langzamerhand behoorlijk gedateerd. De Fryske Akademy werkt daarom met een team aan een nieuw woordenboek, met veel meer woorden - lemma's in woordenboektaal - dan in die van 36 jaar geleden.

Presentatie van Hindrik Sijens op de Akademydei - Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena

"De taal verandert. Na 36 jaar wordt het hoog tijd om te kijken of er ook woorden zijn bijgekomen. Je kunt dan ook denken aan actuele woorden zoals 'koroana', maar dan wel met een k en oa", vertelt woordenboekmaker Hindrik Sijens. Hij presenteerde het project vrijdag op de Akademydei in Leeuwarden. "Aan de andere kant zijn er ook verouderde woorden, waarvan je je moet afvragen of je die nog moet opnemen."

Digitaal woordenboek

Het nieuwe woordenboek wordt een digitaal woordenboek, dat ook online beschikbaar is. Die werkwijze betekent ook meer ruimte voor woorden en beschrijvingen van woorden. Plannen voor een nieuw woordenboek op papier zijn er in eerste instantie niet. Woordenboeken op papier hebben volgens Sijens ook nadelen. "Bij een woordenboek op papier zitten je altijd met de ruimte. Bij een digitaal woordenboek maakt dat niet uit. Je kunt zoveel woorden en beschrijvingen opnemen als je wilt, zolang je leeft."

"Waar leg je de grens?"

Het woord 'tuolleprakkesaasjes' zal ook het nieuwe woordenboek wel halen, denkt Sijens, ook al omdat er een Fries boek is met die titel. "Een 'tuolle' is zo'n krukje waarop de boer zit bij het handmelken. Dan heeft hij de tijd om te 'prakkesearjen' (na te denken); vandaar het woord 'tuolleprakkesaasjes'. Het is wel de moeite waard om zulke mooie Friese woorden op te nemen. Het is wel regelmatig een punt van discussie, want waar leg je de grens?"

Woorden die het nieuwe handwoordenboek niet halen, zijn daarom nog niet verloren, want ze blijven natuurlijk wel bestaan in het grote woordenboek van de Friese taal en de taaldatabank van de Akademy.

Het Fries is de taal van het volk en niet van de Akademy of Omrop Fryslân.

Hindrik Sijens

Het is de bedoeling dat het nieuwe digitale woordenboek een permanente redactie krijgt die regelmatig woorden en zaken kan toevoegen. Ook mogelijke fouten kunnen heel vlot worden verbeterd. "Het is juist de bedoeling dat mensen reageren op de inhoud van het woordenboek. Dat houdt ons scherp", zegt Sijens.

Het woordenboek zal dan volgens hem ook meer aansluiten bij de gebruikers, omdat ze er dan ook een actieve rol in hebben. "Het zou mooi zijn als we zo samen het woordenboek onderhouden. Het Fries is de taal van het volk en niet van de Akademy of Omrop Fryslân."

Hindrik Sijens

(Advertentie)
(Advertentie)