Houtonderzoeker vertelt geschiedenis van de Friese boerderijbouw

01 sep 2021 - 11:34

Paul Borghaerts brengt binnenkort zijn boek Houtstromen uit over Friese boerderijbouw, op basis van houtonderzoek het dat hij bij ruim honderd boerderijen heeft gedaan.

Paul Borghaerts - Foto: Omrop Fryslân, Lars de Leeuw

Over bouwhout van boerderijen en schuren is van alles te vertellen. Bijvoorbeeld: van welke boom kwam het hout, hoe oud was die boom, waar kwam die boom vandaan, wanneer is het hout gekapt en hoe is de boerderij en wat zijn de kenmerken van die constructies?

Nieuw oog op Friese geschiedenis

Het boek van houtexpert Borghaerts vertelt de geschiedenis van de Friese boerderij, maar wel op een manier die nog niet eerder gedaan is. Borghaerts houdt zich bezig met 'dendrochronologie', oftewel: het onderzoek van hout en de datering daarvan. Na jaren van onderzoek heeft hij het nu vastgelegd op papier.

Het blijkt dat de plekken waar het bouwhout vandaan komt in de loop van de jaren veranderde. Het hout kwam vaak niet uit eigen provincie, maar van veel verder: bijvoorbeeld uit het Oostzeegebied.

Verslaggever Lars de Leeuw praat met dendrochronoloog Paul Borghaerts

Borghaerts begon vijftien jaar geleden met onderzoek in de archieven en begon later met boren. "Door de teksten uit de archieven te transcriberen leerde ik al veel over de boerderijen, maar aan bouwkenmerken kun je niet afleiden hoe oud een gebouw is, daarom ben ik begonnen met boren."

Met een holle boor, als was het een appelboor, haalt hij een stik hout uit een gebint en lijmt dat op een stokje. "Aan de jaarringen kan ik een klimaatritme zien die speciaal voor een bepaalde tijd is en zo kan ik het hout dateren."

De onderzoeker kan daarnaast ook vaststellen waar het hout vandaan komt. Van een boerderij uit 1868 uit Allingawier bijvoorbeeld is het gebint van grenenhout uit Wit-Rusland.

Foto: Omrop Fryslân, Lars de Leeuw

Paul Borghaerts is ook de drijvende kracht achter Stichting Historisch Bouwhout Fryslân, dat in 2017 is opgericht om hout van historische gebouwen in de provincie te verzamelen, te onderzoeken en te bewaren.

De houtdateerder zet zich in voor het behoud van een speciale schuur: die staat in Reahûs en is gebouwd rond 1596. Het gaat om de oudst bekende schuur van het Noordzeegebied, met een grote historische waarde. Borghaerts ontdekte in 2015 dat de schuur aan de Sânleansterdyk al zo oud is. "Toen stond ik wel even te springen", zei hij.

Verdwijnt onze oudste schuur?

De schuur is aan het vervallen: de boer heeft er geen geld voor en de gemeente Súdwest-Fryslân wil niet diep in de buidel tasten. De schuur ligt al jaren open. Het kan volgens Borghaerts elk moment zijn gebeurd. "Als er een dik pak sneeuw op komt deze winter, dan kan het al klaar zijn", zegt hij.

Borghaerts hoopt dat er gauw een oplossing komt om de schuur weer stabiel te maken. "En anders gaan we zelf het dak op", zegt hij.

Zijn boek komt verschijnt op 14 september.

Onderzoeker Paul Borghaerts en boer Piet van der Hoff over de oudste boerderij

(Advertentie)
(Advertentie)