CBS: Leeftijd heeft geen invloed op gebruik van het Fries

16 jul 2021 - 09:18

Het Fries leeft onder jongeren. Dat stelt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) na onderzoek naar talen en dialecten in Nederland. Het onderzoek laat ook zien dat veertig procent van de mensen in Fryslân thuis Fries spreekt.

Foto: Shutterstock.com (T.Irina)

Leeftijd lijkt geen invloed te hebben op het gebruik van de Friese taal: de jongeren blijven Fries praten. Dat is één van de uitkomsten uit het onderzoek van het CBS, waarin mensen gevraagd is welke taal ze thuis het meeste spreken.

"Goed teken"

Waar andere regionale talen van ons land een achteruitgang zien onder jongeren, is dat bij het Fries nog lang niet het geval. Volgens Goffe Jensma, hoogleraar Fries aan de Rijksuniversiteit Groningen, is dat een goed teken: "Dat de jongeren hetzelfde percentage halen als de ouderen, laat zien dat het Fries leeft."

prof. dr. Goffe Jensma - Foto: ANP

Thuis wordt in de meeste huishoudens in onze provincie geen Fries gesproken. Veertig procent van de mensen geeft aan dat het Fries thuis de voertaal is. Met 48 procent is Limburgs in de provincie Limburg de enige taal die vaker thuis gesproken wordt.

"Die veertig procent is voor een minderheidstaal niet slecht. Ik vind dat een hoog cijfer", zegt Jensma. Hij relativeert het percentage, omdat bij de berekening ook gebieden zijn meegenomen waar mensen van oudsher geen Fries spreken. "Als je de Stellingwerven, Het Bildt en de steden eraf haalt, dan zit je misschien wel boven de vijftig procent."

Functioneel Fries

Naast leeftijd lijkt ook het opleidingsniveau niet zo'n grote invloed te hebben als bij andere regionale talen en dialecten. Dat zegt volgens het CBS dat het Fries sterker geworteld is in alle opleidingsniveaus vergeleken bijvoorbeeld het Gronings of Drents.

Jensma ziet dat ook: "Dat laat zien dat Fries voor mensen functioneel is. Dat hoeft niet per se op het werk te zijn, maar kan ook te maken hebben met het uitdrukken van gemeenschap en identiteit."

Fries buitenshuis

Als mensen thuis in een andere taal dan het Nederlands spreken, dan is hen ook gevraagd in welke taal ze buitenshuis het meest praten. De antwoorden op die vraag laten zien dat wanneer mensen thuis Fries spreken, ze dat ook bijna altijd met buren, in de winkel en in de horeca doen. Hetzelfde geldt voor het Limburgs in Limburg.

Grafiek: waar spreken de mensen de taal nog meer? (werkt de grafiek niet goed op uw apparaat, klik dan hier)

Vergeleken met het Limburgs valt op dat het Fries onder Friessprekenden ook in formele situaties door de meerderheid gesproken wordt, dat is voor het Limburgs minder het geval. Het gaat dan om plekken als het werk en school, maar ook bij instanties en op gemeentehuizen.

Het Fries is daarmee de enige taal, naast het Nederlands, die in alle situaties door de meerderheid van de sprekers wordt gebruikt.

Fries op sociale media

De laatste vraag was: "Welke talen gebruikt u in berichten op sociale media?"

Daaruit blijkt dat de meeste mensen die Fries spreken dit ook op sociale media doen. Bijna 54 procent van de mensen die thuis Fries spreekt, gebruikt de taal ook op het internet. Dat is duidelijk hoger dan alle andere regionale talen en dialecten in Nederland. Het Limburgs komt op een tweede plek met 37 procent.

Hûnekop-effect

Eerder onderzoek toonde aan dat het Fries in de Friese Wouden het meest wordt gebruikt op sociale media. Dat werd wel het 'Hûnekop-effect' genoemd.

Grafiek: gebruik van de taal op sociale media (werkt de grafiek niet goed op uw apparaat, klik dan hier)

Volgens het CBS komt het hoge gebruik van het Fries op sociale media doordat er een vaste spelling is. Dat betekent dat er regels zijn voor hoe je de taal schrijft.

Taalregels van levensbelang

Jensma is het volledig eens met die denkwijze: "Ik denk dat alle Friezen wel het gevoel hebben van 'wij spreken een variant van een taal die ook geschreven kan worden', die spellingsregels voor taal zijn van levensbelang. Bovendien denk ik dat de rol van Omrop Fryslân vaak onderschat wordt. De Omrop laat zien dat je het volledige leven in het Fries kunt laten zien, dat is er niet in Limburg of Groningen."

Trefwoorden: 
CBS fries onderzoek Friese Taal
(Advertentie)
(Advertentie)