Plan natuurclubs: samenwerken bij investering van 1 miljard euro

01 jun 2021 - 16:00

Vier natuurclubs hebben een gemeenschappelijk plan gepresenteerd om problemen met klimaat, landbouw en waterhuishouding bij elkaar op te lossen. De komende tien jaar gaan diverse overheden meer dan een miljard euro investeren in onze provincie. De oproep van de natuurclubs in Natuerlik Fryslân 2050 is daarom: bundel alle problemen in één aanpak, want zo bereik je meer.

Dit is het plan dat de natuurorganisaties presenteren:

It Fryske Gea, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de Friese Milieu Federatie bundelen hun krachten. Concreet gaat het om het in elkaar schuiven van programma's voor waterbeheer, ruimtelijk beleid, veenweide, kustverdediging, de bossenstrategie en de vergroening van de landbouw.

De vier clubs komen met één aanpak en willen daarover in gesprek. De visie Natuerlik Fryslân 2050 is aan vijf bestuurders overhandigd. In die visie staat hoe natuur en landschap ons kunnen helpen om grote opgaven aan te pakken.

Een stukje Friese weide - Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

De natuur zou water vast kunnen houden, de bodem kan CO2 vastleggen in plaats van uitstoten en de kust kan meegroeien met de zeespiegelstijging als je de kwelders klei in laat vangen.

Aanpak voor ieder landschap

Voor vijf landschappen is al iets uitgewerkt hoe dat er uit kan zien, maar dat is geen blauwdruk, zo zeggen de initiatiefnemers. Hoe je zoiets aanpakt, ziet er volgens adjunct-directeur Chris Bakker van It Fryske Gea voor iedere streek weer anders uit.

Zand en veen

Zo zou het watersysteem op het zand zo aangepast kunnen worden dat het water tijd krijgt om weg te zakken, zodat er een soort buffer van water ontstaat die de landbouw, natuur en de drinkwatervoorziening kan helpen.

In het laagveen zou aan de randen meer ruimte kunnen komen voor natuur met een hoger waterpeil, waarbij bijzondere soorten planten meer ruimte krijgen. De organisaties zien zelfs mogelijkheden om het veen op sommige plaatsen in het veengebied weer te laten groeien.

De laagst liggende plekken zouden geschikt zijn om water op te slaan met vloedbossen waar sommige vogels zich erg thuis voelen. Er is ook ruimte voor natte teelten voor de bouw. Verder naar het westen, in het Lege Midden moet ruimte zijn voor een 'natuurlijke landbouw'.

Werk aan het natuurgebied - Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Bij die natuurlijke landbouw hoort een hoger peil een een aantrekkelijk polderlandschap met veel leven. Aan de randen van de meren sou weer ruimte moeten komen voor een variabel peil, waardoor oud buitendijks land ook weer zo functioneert.

Klei

Op de klei zouden de natte kleigraslanden een belangrijke positie moeten hebben voor de weidevogels en moet het landschap met alle cultuurhistorische elementen bewaard blijven. Op de hogere kwelderruggen is er plaats voor 'natuurlijke akkerbouw'.

Bekijk hier de plannen in het document Natuerlik Fryslân 2050.

Voor alle vijf landschappen is al redelijk vergevorderd uitgewerkt hoe het een en ander eruit kan zien en welke functies erin bediend kunnen worden. Dat alles gebeurt natuurlijk niet zomaar: de biodiversiteit wereldwijd en ook in onze provincie gaat achteruit en daar willen de initiatiefnemers wat aan doen.

Natuurrijke landbouw

De grootste gebruiker van het buitengebied is de landbouw. Daarover staat in het plan: "De toekomstige ontwikkelingen in de landbouw zijn van groot belang voor landschap en leefomgeving. In 2050 zien we een duurzamere landbouw op vitale bodems en met veel ruimte voor biodiversiteit, zónder bestrijdingsmiddelen en producerend voor de lokale markt. Een landbouw die ook inspeelt op vernieuwingen als natte teelten en boslandbouw en aandacht heeft voor streekeigen veerassen en gewassen."

De clubs noemen het 'natuurrijke landbouw.' "Deze ontwikkelingen ondersteunen de terugkeer van biodiversiteit in het landschap."

Droogte in het Noarderleech - Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Als je de biodiversiteit weer terug wilt krijgen, kun je dat niet alleen aan de natuurorganisaties overlaten, vinden die organisaties zelf.

Zo maakt Bakker duidelijk: "Wij hebben hier iedereen bij nodig. Dit is ook een visie waar wij in zeggen dat het niet alleen aan de natuur is, zoals in het oude natuurnetwerk waarin geprobeerd wordt om alle biodiversiteit te redden in de natuurgebieden. Voor de komende tien jaar moeten we het ook zoeken in al die 'dooraderingen', al die mooie lanen en alle natte plekjes in het landschap. Die moeten allemaal meedoen om het op te lossen en daar wordt ons hele landschap mooier van."

Gedeputeerde Douwe Hoogland reageerde opgewekt op het voorstel van de natuurorganisaties voor een integrale aanpak van problemen als klimaatverandering, veenweide en stikstofproblemen. "Als we die opgaven koppelen, dan kun je de euro't voor meer als een doel inzetten. Het lijkt mij goed om daarnaar te kijken."

De gedachte dat de natuur ons kan helpen bij het oplossen van uitdagingen als klimaatverandering en verdroging spreekt gedeputeerde Douwe Hoogland ook aan. "Klimaatbestendig waterbeheer is belangrijk voor de landbouw, maar ook voor de natuur en biodiversiteit." Volgens Hoogland is er zeker geld te vinden 'voor een goed doordacht plan waar iedereen achter staat, maar hij geeft er wel een waarschuwinkje bij: "De zoektocht naar geld blijft altijd ingewikkeld."

(Advertentie)
(Advertentie)