Angst voor grote dip in culturele sector: zzp'ers staan te springen om steun

10 Mei 2021 - 07:00

In de culturele sector slaat de coronacrisis het hardst toe bij zzp'ers. "Straks zijn theaters en musea helemaal leeg, omdat er geen makers meer zijn", is de grote zorg van Henk Hofstra. Hij is voorzitter van de Beroeps Organisatie Kunstenaars (BOK) en luidt de noodklok.

Angst voor grote dip in culturele sector

Instellingen zoals theaters en musea krijgen landelijke subsidie. Ze worden in deze crisis goed gecompenseerd. Voor zzp'ers ligt dat anders. Romy Joya Kuldip Singh is druk bezig met het slijpen van een kunstgebit. Een jaar geleden was ze ook druk bezig, maar dan met haar kunstinstallaties.

De beeldend kunstenaar timmerde aardig aan de weg, maar heeft een paar maanden geleden besloten de opleiding Tandprothetiek te volgen. Daarmee wordt ze specialist in het maken van kunstgebitten en brug- en kroonwerk. Ze werkt nu bij Mondzorg Drenthe in Beilen.

Zenuwachtig

Romy vertelt dat de rust in het begin van de coronacrisis wel lekker was, omdat ze het destijds heel druk had als kunstenaar. "Maar zo langzaamaan duurde het en duurde het en werd iedereen zenuwachtiger: de stemming veranderde."

ZZP'er Romy Joya Kuldip Singh

Ze heeft toen besloten om toelatingsexamen te doen voor de opleiding Tandprothetiek en werd aangenomen. "Het idee sluimerde al een tijdje in mijn achterhoofd dat ik dit graag wilde doen, mocht het ooit een keertje niet lukken met de kunst."

Kunstenaars zoeken werk buiten de culturele sector

Uit een eerdere peiling van Omrop Fryslân blijkt dat bijna 35 procent van de deelnemers in meer of mindere mate van plan is om werk buiten de Friese culturele sector te zoeken. Romy heeft er serieus werk van gemaakt. Vaak slaat de twijfel nog wel eens toe. "Ik hoop dat als ik mijn opleiding over een paar jaar klaar heb, ik weer wat tijd heb voor mijn kunst." Mar wol néist har nije baan.

Filmmaker Fabian Jansen

Fabian Jansen is acteur en film- en theatermaker. Hij heeft de sector nog niet verlaten, maar heeft het wel zwaar. "Mijn laatste film, Ada, heb ik van mijn spaargeld betaald." Bovendien heeft hij zichzelf al een paar maanden geen loon betaald. Hij staat te springen om steun. "Dit moet niet te lang meer duren, anders is het einde verhaal voor Fabuch Cinema."

Het is volgens Jansen te gemakkelijk om te roepen dat kunstenaars op zoek moeten gaan naar ander werk. "Mensen willen toch naar het theater, een tv-serie kijken of een boek lezen? Dat moet altijd voorgefinancierd worden om vervolgens terug te worden verdiend met kaartverkoop. Makers zijn vaak als eerste het kind van de rekening, er moet nu echt wat gebeuren."

Het Fries Museum in Leeuwarden - Foto: Omrop Fryslân, Joris Kalma

Henk Hofstra van de Beroeps Organisatie Kunstenaars

Henk Hofstra van de Beroeps Organisatie Kunstenaars (BOK) maakt zich grote zorgen over de makers in de sector. "Stel: al het geld gaat naar instellingen en gebouwen, dan staan theaters en musea straks helemaal leeg. Er wordt geen voorstelling meer gemaakt en er is geen orkest dat nog speelt, want de makers zijn er niet meer." Hij pleit ervoor om zzp'ers zo snel mogelijk beter te steunen.

8,5 miljoen naar Fryslân

Het Rijk heeft 150 miljoen euro beschikbaar gesteld voor steun aan de culturele sector en heeft dat geld verdeeld over de gemeenten. Friese gemeenten krijgen zo'n 8,5 miljoen euro dat ze in de cultuursector in hun gemeente mogen steken.

Hofstra roept gemeenten op om zoveel mogelijk van dit geld rechtstreeks aan zzp'ers te geven. De BOK heeft naar alle gemeenten in Nederland een standaard motie gestuurd. "Politieke partijen kunnen het zo overnemen. In de motie staat dat ze een klein deel, groot deel of zelfs alles aan de makers in de cultuur besteden. Maar net wat ze zelf willen."

De gemeente Leeuwarden heeft 1,9 miljoen euro van het Rijk gekregen en stelt daarvan 250.000 euro beschikbaar voor een speciale regeling voor makers.

Politieke gemakzucht: verkeerde verdeling van geld

Hofstra is bang dat het grootste deel van dit geld toch weer naar de grotere instellingen gaat. "Dat is gemakzucht van de politici en bestuurders. Door het geld direct aan een grote instantie te geven, hebben ze hun plicht weer gedaan, want dit gaat naar cultuur."

Hoeveel steun hebben Friese gemeenten van het Rijk gekregen om de cultuursector door de crisis te helpen? (doet de visualisatie het niet bij jou, klik dan hier):

Wat opvalt is dat de grote instellingen die landelijke subsidie krijgen, wel in leven gehouden worden met coronasteun. De overheden weten deze organisaties goed te vinden, omdat ze normaal dus al subsidie krijgen. Maar dezelfde coronasteun stroomt op het moment niet naar de makers. want er wordt geen werk van deze beeldende kunstenaars tentoongesteld en er staan geen acteurs op de podia, omdat alles dicht is.

Zzp'ers kunnen wel aanspraak maken op de TOZO-uitkering, maar de hoogte hiervan is gelijk aan het bijstandsniveau. In Fryslân hebben vorig jaar 650 zzp'ers een beroep op deze regeling gedaan. Voor veel zelfstandigen is het niet genoeg, omdat men voor corona een hoger loon had dan de bijstand. Daarom zijn er veel zzp'ers die ander werk doen, met als risico dat deze mensen misschien wel nooit meer terugkeren in de culturele sector.

(Advertentie)
(Advertentie)