Napoleon 200 jaar overleden: deze erfenis liet hij na in het Friese landschap

05 Mei 2021 - 20:41

Het is exact tweehonderd jaar geleden dat Napoleon Bonaparte overleed. In 1806 maakte hij een einde aan de republiek en in 1810 lijfde hij het Nederlandse gebied in bij zijn Franse Keizerrijk. Het tijdperk van zijn macht eindigde pas in 1813, toen Napoleon verslagen werd. Ook op Fryslân heeft hij veel invloed gehad, zoveel dat het zelfs zijn uitwerking had op het Friese landschap: drie oude buurtschappen verwijzen naar de Franse keizer.

Napoleon Bonaparte - Foto: Pixabay

Ten oosten van Holwerd ligt de buurtschap Elba. Tegenwoordig is het niet veel meer dan een weg waaraan een achttal huizen staat. De buurtschap is vernoemd naar een Italiaans eiland in de Middellandse zee. Niet toevallig, want evenals het eiland Elba gaat het om een eenzame uithoek. De naam komt ook voor bij weggetjes bij Kollumerpomp en Warniahuizen.

Rond 1812 had keizer Napoleon het grootste deel van Europa in handen. De machthebber wilde zelfs nog meer, maar een tocht naar Moskou eindigde in een catastrofe. In 1813 verloor Napoleon de Slag bij Leipzig. Daarmee kwam voorlopig een einde aan zijn keizerrijk. Napoleon werd in 1814 naar het eiland Elba verbannen. Napoleon wist echter te ontsnappen, terug te keren en opnieuw de macht te grijpen in Frankrijk.

Elba bij Holwerd - Foto: Google Street View

Quatrebras is een buurtschap op de grens van Hurdegaryp en Noardburgum. Het ligt vandaag de dag op het kruispunt van de N355, de Wâldwei en de Oude Commissieweg. De buurtschap is genoemd naar een herberg die ooit op deze plaats stond. De naam kwam daar al in 1864 voor. De naam was een verwijzing naar de vier wegen. Dat is niet toevallig, want de Slag bij Quatre-Bras vond ook bij een viersprong plaats.

Nadat Napoleon in 1814 was verbannen naar Elba, keerde hij in 1815 terug naar Frankrijk om zich er opnieuw als keizer te vestigen. Engeland en Pruisen trokken met grote legers naar de zuidelijke Nederlanden om Frankrijk binnen te vallen. Napoleon wilde hen voor zijn en trok de grens over, om de legers uiteen te drijven.

De Franse troepen werden op 16 juni 1815 opgehouden door veel Nederlanders in de Slag bij Quatre-Bras. Daardoor kon het bijna verslagen Pruisische leger zich weer veilig terugtrekken richting Brussel. De dag erna konden ze de strijd aangaan tegen Napoleon, toen volgde de Slag bij Waterloo.

Quatrebras bij Hurdegaryp - Foto: Google Street View

Aan de zuidwestkant van Ypecolsga ligt de buurschap Waterloo. De buurt is naar de Belgische plaats Waterloo genoemd, mogelijk ook omdat er meerdere wegen bij elkaar kwamen. Dat waren ook waterwegen, zoals de Weisloot en de Jan Kuikens Opvaart. Ook de oude weg tussen Woudsend en Harich liepen daarlangs. Bij het kruispunt stond een herberg, en verder stond er een uitspanning voor paarden. De oude Weisloot maakte na 1950 plaats voor de weg tussen Woudsend en Balk.

De slag bij Waterloo is één van de meest bekende veldslagen in de geschiedenis. De slag vond op 18 juni 1815 plaats bij het dorpje Waterloo, ten zuiden van Brussel. Napoleon werd verslagen en dat betekende definitief het einde van de Franse heerschappij over grote delen van Europa. Deze keer werd Napoleon verbannen naar het eilandje Sint Helena, waar hij op 5 mei 1821 uiteindelijk overleed.

Waterloo bij Ypecolsga - Foto: Google Street View
(Advertentie)
(Advertentie)