Eindtoets blijft dilemma voor scholen: "Die heisa is behoorlijk overdreven"

23 apr 2021 - 12:08

Het was een spannende week voor kinderen uit groep acht van de basisschool. De eindtoets waarmee bepaald wordt naar welk onderwijsniveau ze straks doorstromen, zorgt jaarlijks voor veel stress. Steeds meer docenten twijfelen aan het nut van die toets. Waarom wordt-ie dan toch nog afgenomen?

Bekijk de reportage

Voor de groepachters van basisschool 't Fonnemint in Sint-Annaparochie was het dinsdagochtend zover. Net als bijna al hun leeftijdgenoten elders in Nederland bogen zij zich gedurende twee, drie dagen over de Centrale Eindtoets. Op 't Fonnemint in Sint-Annaparochie konden ze met het nodige zelfvertrouwen aan de toets beginnen.

Uit de ranglijst die Omrop Fryslân eerder deze week publiceerde, blijkt namelijk dat 't Fonnemint gemiddeld het best heeft gescoord van alle basisscholen in Fryslân op de eindtoets van 2018-2019. Waar ligt dit aan? Directeur Margriet Leeuw zegt dat het maar net is wat voor groep je voor je hebt. "Het ene jaar is het andere niet, want het jaar daarvoor waren de uitslagen veel slechter. Maar wij zitten wel vaak boven het gemiddelde. Wij steken dan ook veel tijd en energie in de groepachters die achterlopen."

Toch vindt groep-acht-docent Koos van Kooten de eindtoets niet noodzakelijk. "Wij hebben een heel goed volgsysteem. Een eindtoets is dan alleen een bevestiging van wat je eigenlijk al weet", zegt Van Kooten. "De eindtoets wordt gebruikt door de onderwijsinspectie en de media om een landelijk beeld te schetsen, maar voor mij hoeft dat niet."

Door gebruik te maken van de Friese plaatsingswijzer hebben de docenten op 't Fonnemint volgens van Kooten een goed beeld van de leerlingen. Die wijzer is in een samenwerkingsverband tussen het Fries primair en voortgezet onderwijs.

Meerjarige ontwikkeling

Sinds 2013 wordt de wijzer op alle basisscholen gebruikt. Het betekent dat vanaf groep zes naar de ontwikkeling van de leerling wordt gekeken op verschillende thema's: begrijpend lezen, rekenen, technisch lezen en spelling. Zo wordt het advies voor het vervolgonderwijs gebaseerd op een meerjarige ontwikkeling van het kind.

Ook op openbare basisschool De Wyken in Sneek stond begin van de week alles in het teken van de eindtoets. Bovendien wordt daar meer belang gehecht aan de toets dan in Sint-Annaparochie. De school noteerde twee jaar geleden namelijk een van de laagste scores van Fryslân op de eindtoets. Directeur Monique Beuving is sindsdien druk bezig om het niveau op te krikken.

Leraren deden te hard hun best

De komende jaren wil Beuving, die sinds mei 2019 directeur is van De Wyken, de eindtoets gebruiken om de ontwikkeling van haar school te meten. Ze gebruiken de toets als een soort van interne evaluatie. "We vonden het daarom ook jammer dat de toets niet doorging vorig jaar door corona", zegt Beuving.

Beuving heeft de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan om te achterhalen waar de schoen wringt op haar school. "We hebben geprobeerd te analyseren hoe het kan dat ons harde werk niet een goede opbrengst geeft." Een van de conclusies was, dat leerkrachten zo hard hun best deden om alles uit te leggen dat de kinderen op hun beurt niet hard genoeg werkten.

Foto: Omrop Fryslân, Auke Zeldenrust

Inmiddels ziet Beuving dat de kinderen het veel beter doen en dat ze dit jaar ook een hoger advies krijgen voor het vervolgonderwijs. "We zijn nog bezig met de analyse. Maar we zien nu al een opvallende verbetering. In het schooljaar 2019-2020 kreeg tien procent een VWO-advies. Een jaar later, in het schooljaar 2020-2021, was dit 36 procent."

"Na de zomer hangt ook niet iedereen in de gordijnen"

Nu de eindtoetsen zijn gemaakt, is het wachten op de uitslag. Maar daar zitten nog wel wat haken en ogen aan. Het Centraal Bureau voor de Statistiek maakte afgelopen week bekend dat het schooladvies lager is uitgevallen dan de jaren ervoor. Door het uitvallen van de eindtoets vanwege de coronacrisis kon het eerst uitgebrachte advies niet naar boven worden bijgesteld.

Ook dit jaar kan het vele thuisonderwijs tot gevolg hebben dat de eindtoets een lager niveau aangeeft dan het kind onder normale omstandigheden zou hebben gekregen. Al verwacht directeur De Leeuw van 't Fonnemint dat dat wel zal meevallen. "Na zes weken zomervakantie kelderen kinderen ook enorm in niveau, maar dan wordt er niet gemeten en hangt ook niet iedereen in de gordijnen over het niveau. Die heisa vinden wij behoorlijk overdreven."

"Vertrouwen in onze eigen vaardigheden"

Van Kooten en zijn collega's hebben er wel wat op bedacht. "We kijken meer naar hoe kinderen zich ontwikkelden in groep zeven. Dan heeft corona geen invloed op het schooladvies. Ook geven we altijd het voordeel van de twijfel."

De Leeuw maakt zich er niet druk om. "Ook al zouden de eindtoetsuitslagen anders zijn, dan weten wij hoe goed de kinderen het hiervoor hebben gedaan. We raken niet in paniek en hebben vertrouwen in onze eigen vaardigheden om die kinderen goed af te leveren."

De Onderwijsraad stelde vorige week dat de eindtoets afgeschaft moet worden. Leerlingen zouden de schoolsoort van het voortgezet onderwijs pas moeten kiezen na een brede brugperiode, van drie jaar. De huidige vroege selectie leidt volgens de raad tot ongelijke onderwijskansen, doordat leerlingen van verschillende achtergronden niet op hetzelfde onderwijsniveau terechtkomen.

(Advertentie)
(Advertentie)