Omrop TIP: Fryslân DOK over de smokkelkinderen

17 apr 2021 - 10:05

De Fryslân DOK-serie 'Smokkelbern' vertelt in 5 delen de verhalen van Joodse kinderen die in 1942 en 1943 van Amsterdam naar Fryslân gesmokkeld werden. Honderden kinderen overleefden zo de oorlog. Deel 1 'Theesurrogaat' is te zien op 17 april bij NPO2 en op 18 april bij Omrop Fryslân.

Theesurrogaat

Een verzetsgroep van jonge studenten, onder leiding van Piet Meerburg en Wouter van Zeytveld, regelde de smokkelroutes naar het noorden, het zuiden en later ook het oosten van het land. Had een Joods kind donker haar, dan werd in de geheime correspondentie het codewoord 'koffiesurrogaat' gebruikt en gingen ze bij voorkeur naar Limburg. Blonde kinderen waren 'theesurrogaat' en werden naar Fryslân gebracht. Zo vielen ze niet teveel op.

Iet van Dijk en oare studinten - Foto: Jan van Dijk

Iet van Dijk

In deel één het verhaal over de 24-jarige studente medicijnen Iet van Dijk. Zij sloot zich aan bij de studentenverzetsgroep in Amsterdam. Iet van Dijk bracht in ruim een jaar tijd tussen de 100 en 150 kinderen naar Fryslân. Meestal ging ze met de 'Jan Nieveen', de Lemmerboot die een veerdienst onderhield tussen Amsterdam en Lemmer. Haar verhaal wordt verteld in het boek 'Iet', geschreven door haar neef Jan van Dijk.

Fred van Vliet as skoaljonge - Foto: Fred van Vliet

Fred van Vliet

Eén van de kinderen is Fred van Vliet. Zijn vader was in mei 1943 opgepakt. Zijn moeder besluit dan dat haar baby van vijf maanden oud moet onderduiken. Iet van Dijk smokkelt hem naar Fryslân. Daar komt hij terecht bij het gezin van Marten en Helene van Vliet in Sneek. Na de oorlog blijkt dat zijn Joodse ouders in Auschwitz om het leven gebracht zijn. Fred van Vliet blijft in Fryslân. Op latere leeftijd wordt hij gastspreker op scholen.

Jack Koppels - Foto: Omrop Fryslân

Jack Koppels

Jack Koppels zag als 11-jarige jongen in 1942 hoe de Joden werden opgepakt tijdens razzia's van de Duitsers. Zelf wist hij te ontsnappen door altijd onderweg te zijn op zijn autoped. Hij deed zijn Jodenster niet op en stepte hele dagen door Amsterdam. Na een tijdje dook Jack onder in Balk. Hij luisterde vaak naar de radio-uitzendingen van de BBC. De muziek die hij hoorde zou zijn verdere leven bepalen.

Jack Koppels - Foto: Omrop Fryslân

Fryslân DOK 'Smokkelbern' deel 1 Teesurrogaat
Zaterdag 17 april, NPO2, 15.05 uur (herhaling 18 april 13.10 uur)
Zondag 18 april, Omrop Fryslân, 17.00 uur (herhaling elk uur)


Fryslân DOK wordt Nederlands ondertiteld.
Meer verhalen en interviews op 'Smokkelbern, de podcast'.

Foto: Omrop Fryslân

'Smokkelbern' hoort bij het project 'De terugkeer van de Joodse kinderen'. Een samenwerking van Stichting de Verhalen, Tresoar, Omrop Fryslân, Friesch Dagblad en Leeuwarder Courant.

(Advertentie)
(Advertentie)