Oorlogsschriften van To Hofstra nu voor iedereen digitaal beschikbaar

15 apr 2021 - 10:56

"Wij moeten ons voorbereiden op tijden van druk, kommer en vervolging." Het is een korte zin uit een krantenartikel uit 1940. Uitgeknipt en onderstreept door de toen 16-jarige To Hofstra uit Sneek. Het is het begin van de oorlog, en het is ook het begin van een serie oorlogsschriften, gemaakt en bijgehouden door To. De schriften bevatten unieke documentatie, en sinds donderdag zijn ze voor iedereen toegankelijk via een nieuwe website.

Foto: Omrop Fryslan

To Hofstra (1924-2011) is nog maar een jonge vrouw als ze in mei 1940 begint met het schrijven van haar oorlogsschriften. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog verandert er van alles in de gemeenschap en in de wereld. Maar ook in het persoonlijk leven van To. Zo gaan op de huishoudschool, waar ze studeert, de deuren dicht en stapt ze over op werk als huishoudelijke hulp van haar dove oma. Ook begint ze met een opleiding tot kleermaakster. Dit zorgt ervoor dat ze de verplichte arbeidsdienst voor meisjes kan ontlopen.

Hofstra verzamelt krantenartikelen, pamfletten, munten, bonnen en postzegels om haar schrijven te illustreren. Zo ontstaat er een uitgebreide documentatie van het dagelijks leven in de oorlog, en van de bevrijding van Sneek op 15 april:

"Op eens komt er een zware gepantserde Duitse auto voorbij. Even later fietsende soldaten. Plotseling horen we hevig gedreun een hevig gesis en geknal. in de bijkeuken staan we met jassen aan dodelijk verschrikt bijeen. Er stijgen in de buurt van het stadhuis grote rookwolken op. (..) Even later horen we dan ook knallen en er verschijnen mannen in blauwe overalls op straat met wit-blauwe banden om de arm waarop staat Oranje NBS. Zij vegen de straten schoon. Ze zeggen dat Sneek hiermee is vrijgegeven door de Duitsers. Iedere tank wordt bestormd. De mensen vliegen uit huis. Het gejuich is niet van de lucht."

Verzetsmuseum

De schriften zijn sinds 2000 in het bezit van het Verzetsmuseum in Leeuwarden, geschonken door Hofstra zelf. Omdat Hofstra jarenlang heeft doorgeschreven, zijn de schriften een grote bron van informatie over verschillende onderwerpen. Zo schrijft ze in haar derde schrift over de maatregelen die de nazi's aankondigden tegen de Joden. Maar ook kleinere zaken krijgen aandacht: "Kinderen mogen niet meer genoemd worden naar Duitse vijandige personen, Staatshoofden o.a. Winston."

De schriften zijn te zien in één van de vitrines in het museum. Maar omdat ze eigenlijk niet meer goed te lezen waren op die manier, en dus ook niet het publiek kregen dat ze verdienen, wilde het museum ze digitaliseren. Het verzetsmuseum hoopt dat met het openbaar maken van deze schriften mensen geïnspireerd raken om op zoek te gaan naar meer van deze persoonlijke oorlogsverhalen.

Luister naar een gesprek met Mariska de Boer van het Verzetsmuseum

(Advertentie)
(Advertentie)