Bestuurskundige: 'Opvallend hoge opkomst, vooral onder jongeren'

18 mrt 2021 - 10:52

D66 is de grote winner van de Tweede Kamerverkiezingen. De partij krijgt volgens de voorlopige uitslag vijf zetels erbij in de Tweede Kamer en eindigt daarmee achter de VVD, die opnieuw de grootste partij is geworden. Opvallend dit jaar is de hoge opkomst, zegt bestuurskundige Rieks Osinga van de Thorbecke Academie. "Vooral ook onder jongeren, zo'n 80 procent."

Foto: ANP

Vooraf werd gevreesd voor een lage opkomst, ook vanwege het coronavirus. "Maar niets is minder waar", vervolgt Osinga. "Bijna 83 procent, dat is fantastisch." De bestuurskundige denkt dat dat komt doordat er, ondanks het coronavirus, veel aandacht is geweest voor de verkiezingen. "En dat we langer mochten stemmen dan normaal. Blijkbaar heeft dat toch z'n effect gehad."

Tweestrijd

Dat de VVD landelijk de grootste partij is gebleven, is geen verrassing. De echte winst gaat echter naar D66, die er mogelijk vijf zetels bij krijgt in de Tweede Kamer. "Het is Sigrid Kaag en Mark Rutte toch gelukt om een soort tweestrijd te creëren. Ik denk dat Kaag dat ook heel knap gedaan heeft. Het is haar als een van de weinigen gelukt om een paar duidelijke thema's neer te zetten, waaronder 'nieuw leiderschap. Dat beeld van Kaag tegenover Rutte heeft wel effect gehad", legt Osinga uit. De stemmen voor D66 gingen volgens hem ten koste van die voor GroenLinks, SP en het CDA. "Ik denk dat kiezers uit die hoek dachten dat D66 groter zou worden en er daarom strategisch op stemden."

Verwarring bij de kiezer

Dat het CDA krimpt, komt volgens Osinga niet als een verrassing. "Hun campagne liep al niet zo goed, om dezelfde reden als de PvdA: het opbouwen van een profiel met een lijsttrekker." Hugo de Jonge stopte vorig jaar als lijsttrekker, waarna Wopke Hoekstra het stokje overnam. "Voor Hoekstra was het ook de eerste keer dat er campagne werd gevoerd. Hij was de nummer twee, ook met duidelijke standpunten, en ik denk dat dat voor verwarring heeft geleid bij de kiezer."

De linkse partijen hebben het dus niet gedaan deze verkiezingen. "Het wordt belangrijk dat zij goed nadenken over op welke thema's zij zichzelf willen profileren", legt Osinga uit. Meerdere rechts partijen namen de afgelopen jaren standpunten over van links. "Neem het minimumloon bijvoorbeeld. Dat nam de VVD over, wat weer de wind uit zeilen haalde van bijvoorbeeld de campagne van de PvdA en SP."

Ongeveer hetzelfde kabinet

Het huidige kabinet bestaat uit VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Osinga denkt dat het nieuwe kabinet doorgaat in dezelfde samenstelling. "Met een beetje verschil in zetelaantal onderling. Rutte heeft ook gezegd dat zijn voorkeur daar ligt. Als je de optelsom maakt van de voorlopige uitslag zou dat ook kunnen." Osinga kan zich wel voorstellen dat D66, nu ze zo groot zijn, in het kabinet een linkse partner wil hebben. "Maar de linkse partijen hebben flink verloren."

De VVD zou weer samen willen werken met wat nieuwe kleinere partijen. PVV blijft de derde partij in Nederland, maar Osinga denkt dat de VVD en het CDA een samenwerking met die partij niet opnieuw zien zitten. "Tenzij de PVV excuses aanbiedt en afstand neemt van een aantal standpunten, maar dat zie ik niet gebeuren. En Wilders heeft gister nog aangegeven dat de PVV de komende vier jaar oppositie blijft voeren. Dus dat is einde van die discussie."

Bestuurskundige Rieks Osinga over de verkiezingen

Trefwoorden: 
verkiezingen Rieks Osinga
(Advertentie)
(Advertentie)