De grauwe hemel van Foudgum: aandacht voor Piet Paaltjens

23 feb 2021 - 14:29

Voor Johannes Keekstra staan 2021 en 2022 in het teken van François Haverschmidt (1835-1894), de dominee-dichter uit Leeuwarden die bekend werd onder de naam Piet Paaltjens. In november wil hij een boek over Haverschmidt gereed hebben: Onder Frieslands grauwe hemel. En in 2022 moet er een theaterproductie opgevoerd worden bij de kerk van Foudgum.

Een beeld van Piet Paaltjens, het pseudoniem van François Haverschmidt - Foto: Omrop Fryslân

Johannes Keekstra groeide op in Bornwird, niet ver van de kerk van Foudgum, waar Haverschmidt tussen 1859 en 1862 werkte als dominee. "Ik zat als kind in de kerkbanken van Foudgum. Ik wist wel dat er iets was met een bijzondere dominee, maar meer ook niet. Pas later koppelde ik Paaltjens en Haverschmidt aan elkaar."

In 1880 schreef Haverschmidt een voordracht over zijn tijd in Foudgum: Mijn eerste gemeente. Voor Keekstra een grote inspiratiebron. "Op de middelbare school kreeg ik de gedichten van Piet Paaltjens onder ogen en dat pakte mij wel. Het is zwart-komisch en knap geschreven. Later studeerde ik Nederlands en toen leerde ik meer over zijn werk en leven."

Zwaarmoedig met een knipoog

De persoon van François Haverschmidt blijft Keekstra fascineren. "Hij was zwaarmoedig en schreef zwarte teksten, maar het was wel altijd met een dikke knipoog. Het moet een man zijn geweest met veel humor."

Foto: Grauwe Hemel

Meer dan een theaterstuk

In 2022 moet er een theaterstuk komen. Een inspiratiebron is het Culturele Hoofdstad 2018-project Under de Toer, met voorstellingen en activiteiten bij Friese kerken. "Het ging om het Friese kerklandschap. Al die kerken kwamen met een verhaal en ik dacht: nu komt Foudgum vast met Haverschmidt. Maar ik hoorde daar niets over. Na 2018 bleef het hangen bij mij. Daarom heb ik het zelf opgepakt."

Door de lockdown kreeg Keekstra de tijd om zich te verdiepen in Haverschmidt. "Ik raakte er bijna aan verslaafd. Ik wilde meer dan enkel een theaterstuk, dus toen ontstond ook het idee voor een boek."

Friese wortels

Het boek dat Keekstra bij uitgeverij Wijdemeer schrijft wordt niet zozeer een geschiedenisboek. Het gaat ook over het gebied, de maatschappelijke en landschappelijke vorming. "Ik maak een biografische beschrijving, maar wil ook uitleggen wat zijn Friese wortels zijn. Over Foudgum, de regio en hoe hij daar naar keek. Hij was er niet heel gelukkig. Maar ik kijk ook naar het heden en de toekomst. Haverschmidt had z'n gedachten over de toekomst."

Er worden ook twee teksten van Haverschmidt opnieuw afgedrukt, waaronder Mijn eerste gemeente. Volgens Keekstra is er wel behoefte aan zo'n boek. "In 1994 was het zijn honderdste sterfjaar, toen was er wel aandacht voor hem. Maar na die tijd niet zo veel meer. En als er een publicatie was, ging het vaak alleen over zijn dichtwerk, het Oera Linda-boek of zijn periode in Leiden en Schiedam. Maar de tijd in Foudgum was een hele belangrijke tijd voor Haverschmidt."

Schrijver en theatermaker Johannes Keekstra uit Tytsjerk

(Advertentie)
(Advertentie)