Pianist Frans Douwe Slot is terug op de concertpodia

21 feb 2021 - 07:35

Na vijf jaar revalidatie kan pianist Frans Douwe Slot uit Heerenveen zeggen dat hij weer op het niveau zit van toen hij slaagde voor zijn conservatoriumexamen. "Misschien ben ik nu wel beter. Beter dan ooit." De 'focale dystonie' heeft hem er niet onder gekregen, maar het scheelde niet veel.

Focale dystonie is een aandoening waar meer musici mee kampen, maar er rust een taboe op. "Het komt het meest voor bij gitaristen en dan staan op de tweede plek de pianisten", vertelt Slot. "Iemand die geld verdient met muziek en last heeft of krijgt van deze kwaal, zal dat niet zo snel zeggen uit angst opdrachten mis te lopen." Bij Frans Douwe Slot was de focale dystonie zo ernstig dat hij niet meer kon spelen. "Misschien heb ik het altijd wel gehad, dat weten weten we niet. Ik dacht altijd dat het aan mijn techniek lag en dus ging ik nóg harder studeren, wel elf, twaalf uur per dag. Ik weet nu dat dat juist een averechts effect heeft gehad."

Musiceerkramp

Focale dystonie is een neurologische aandoening en wordt ook wel 'musiceerkramp' genoemd. Een bepaalde verbinding in de hersenen wordt niet gelegd en het brein zoekt dan naar een compensatie. Bij Slot zit de kwaal in de middelvinger van zijn rechterhand. De twee vingers ernaast zijn de compensatievingers. "Toonladders. Een basale oefening voor de pianist. Ik kon het niet, ik legde er daarom zo'n focus op dat alles verkrampte." Hij kreeg last van zijn pols, zijn schouder, de rug en het duurde lang voordat duidelijk werd wat er aan de hand was. "Mensendiektherapie, Cesartherapie, fysiotherapie, noem het maar op, ik heb alles geprobeerd. En de therapeuten deden hun best, maar wisten het niet."

Concertpianist

Na zijn conservatoriumexamen ging Frans Douwe Slot verder met de studie 'uitvoerend artiest'. Die drie jaar zijn heel zwaar geweest omdat de focale dystonie steeds duidelijker aanwezig was, zonder dat hij wist wat er precies aan de hand was. "Voor mijn examen heb ik een half jaar lang één uur per dag gestudeerd en zo heb ik het toch gehaald. Maar ik heb het heel zwaar gehad."

Frans Douwe Slot - Foto: Frans Douwe Slot

Toch ging Slot het concertpodium op. Hij trad op met bekendheden zoals Emmy Verhey en Wytske Holtrop, won nationale en internationale prijzen en maakte cd's. "Ik was wel een virtuoze pianist, muzikaal ben ik heel sterk, maar de techniek bleef altijd achter", zegt hij over die periode. "Ik kon ook lang niet alles spelen. Voordat ik iets speelde, had ik het goed bestudeerd om te kijken of er geen 'loopjes' in zaten die ik niet kon maken. Eén keer lukte nog wel, twee keer misschien ook, maar vaker moest het absoluut niet. Dus ik zocht mijn stukken echt uit."

Spanje

Bij Revalidatie Friesland was revalidatiearts Kees Hein Woldendorp de eerste die tegen hem zegt dat hij waarschijnlijk focale dystonie heeft. "Toen wist ik eindelijk wat het was. Het had een naam en dat was een opluchting, want nu kon ik er iets aan doen." Woldendorp adviseerde hem om naar Spanje te gaan. Daar is de behandeling van dystonie al heel ver, veel verder dan in Nederland. "Er stonden toen nog een stuk of tien concerten op de planning en die heb ik nog wel gedaan, maar ik kwam soms huilend van het podium. Ik was mentaal helemaal gebroken.

Rubiks-kubus

In Spanje krijgt Slot hele simpele oefening die erop zijn gericht om de focus op iets anders te leggen dan op de vingers bij het pianospelen. De vingers worden ook gespalkt, om bepaalde bewegingen niet meer mogelijk te maken. "Dan moest ik bijvoorbeeld met de middelvinger en duim iets tokkelen en ondertussen met m'n andere hand de Rubiks-kubus maken. Of ik moest tegelijk een IQ-test doen. Je snapt wel dat je focus daar dan op ligt en niet op je vingers die op de piano tokkelen." De oefeningen duren steeds wat langer en na een jaar speelt Slot weer eens een eenvoudig stuk. "En terwijl ik speelde, moest ik rekenen. Bij een A plus 26, bij een Cis min twee." Het zit er nu zo ingeslepen dat hij zichzelf er zo nu en dan nog op betrapt.

Bijna zes jaar nadat hij met zijn therapie begon, is Slot helemaal terug op niveau. "Misschien ben ik wel beter dan ooit. En ik word weer gelukkig van muziek maken en optreden. Dat is heel lang niet zo geweest." De jaren van revalidatie waren ook op een andere manier waardevol voor hem: "Het klinkt misschien raar maar het waren ook prachtige jaren. Ik was inmiddels vader. En ik was niet weken van huis op tournee; ik kon heel dichtbij zijn en de hele ontwikkeling van mijn kinderen meemaken. Dat is ook belangrijk."

Om zijn revalidatie af te sluiten, gaat de van Stiens afkomstige pianist een cd opnemen met de 24 preludes van Brucken Fock, een Nederlandse componist die niet heel bekend is, maar die wel - volgens Slot - prachtige werken heeft geschreven. "Zo wil ik deze periode afsluiten. En ik hoop ook dat ik op deze manier focale dystonie wat uit de taboesfeer kan halen en dat andere muzikanten er baat bij hebben."

(Advertentie)
(Advertentie)