ARCHIEF: De magneetzweeftrein: van paradepaardje naar dood paard

18 feb 2021 - 15:45

Een snelle spoorverbinding tussen het Noorden en de Randstad; daar is nu in verkiezingstijd weer veel belangstelling voor. Aan het begin van deze eeuw wilden noordelijke bestuurders een magneetzweeftrein met 400 kilometer per uur op dit traject laten rijden. Een testrit op de proefbaan van de zweeftrein in Duitsland was in december 1999 al goed in de smaak gevallen bij verkeersminister Netelenbos en de stuurgroep Zuiderzeelijn.

De magneetzweeftrein zou het Noorden een hoop werkgelegenheid moeten opleveren, maar toch lag er in 2004 nog altijd geen besluit, zo meldde Omrop Fryslân toen:

De noordelijke lobby richtte zich in de vorige eeuw vooral op de aanleg van een Zuiderzeespoor met traditionele treinen, maar dat veranderde in 1998. Het kabinet had toen het advies van de commissie-Langman overgenomen om het economisch zwakke Noord-Nederland een miljardeninjectie te geven. Bovendien moest er een haalbaarheidsonderzoek komen naar een snelle verbinding tussen het westen en het noorden van het land.

De noordelijke provincies probeerden daarop een dubbele slag te maken: een nieuw spoor met de snelste magneetzweeftechniek. Het Duitse Lathen was in 2000 de enige plek op de wereld waar een rit met de zweeftrein gemaakt kon worden op een proeftraject van 30 kilometer.

Kijk voor een indruk daarvan naar het volgende archieffragment uit 2000 van Omrop Fryslân:

Vier varianten in het haalbaarheidsonderzoek

  1. De Hanze Plus over bestaand spoor haalt maximaal 200 kilometer per uur. De reistijd naar het Noorden blijft te lang.
  2. De Intercity Plus over het traject van de Zuiderzeelijn gaat ook niet sneller dan 200 kilometer per uur.
  3. De hogesnelheidslijn (HSL) haalt een snelheid van 300 kilometer per uur, maar rijdt zonder stops tussen Amsterdam en Groningen.
  4. De magneetzweeftrein is met 400 kilometer per uur verreweg het snelst. Bovendien kunnen er onderweg veel stops worden gemaakt. De reis Schiphol-Groningen duurt dan 53 minuten.

Station Drachten

Met een nieuwe treinverbinding zou Drachten eindelijk ook aan het spoor komen te liggen. Drachten is nog altijd één van de grootste plaatsen van Nederland zonder spoorverbinding. De wens voor een station Drachten leefde al in 1949.

In dit fragment uit het archief van Omrop Fryslân uit het jaar 2000 laat oud-secretaris Peter van Schaik van de Stichting Zuiderzeelijn zien tot hoever het dossier teruggaat:

Oudejaarsstunt

Met de millenniumwissel speelde de oudejaarsploeg van De Folgeren met één van haar grootste stunts in op de destijds actuele discussie: ze haalden de dertig meter lange magneettrein uit Lathen naar Fryslân. Tot 2006 heeft een stuk zweeftrein nog aan de snelweg bij Drachten gestaan als promotie voor een snelle spoorlijn naar het Noorden.

De zweeftrein trok op nieuwjaarsdag 2000 veel publiek naar de tuin van hotel Vreewijk, zo is te zien in de reportage van Omrop Fryslân:

Hoge kosten...

Maar waarom duurde de besluitvorming voor een magneetspoor zo lang? Het Rijk had al 2,73 miljard vrijgemaakt voor de aanleg van een Zuiderzeelijn, maar daarmee was de financiering nog lang niet rond. In het geval van een hogesnelheidslijn of een zweeftrein moesten provincies, gemeenten en het bedrijfsleven er nog eens miljarden bijleggen.

Om het project rendabel te maken moesten stations als Drachten en Heerenveen volgebouwd worden met kantoren en woningen. Maar paste zulke hoogbouw wel in het Friese landschap? Ook leefde er scepsis over de zogenaamde publiek-private samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven: bij een faillisement van de exploitant zou de overheid voor de kosten opdraaien.

... en meer bezwaren

Voor een dienstregeling van vier treinen per uur in beide richtingen waren er twee magneetbanen naast elkaar nodig. De banen, die op viaducthoogte op grote betonnen dragers liggen, zouden een grote weerslag op de omgeving hebben. Ook de transferia zouden op afstand van de bestaande treinstations komen te liggen. Dat maakte overstappen of het doortrekken van spoorverbindingen moeilijk tot onmogelijk.

(Advertentie)
(Advertentie)