Nieuw boek met 22 portretten toont het café "als de ziel van het dorp"

14 feb 2021 - 10:55

Fryslân telt nog zo'n vierhonderd dorpscafés. Zo'n 20 procent minder dan eerder, maar de kaalslag is veel minder dan bijvoorbeeld in de provincie Groningen. Fotograaf Anna Huizinga legde tweeëntwintig dorpscafés vast in meerdere foto's en journalist Wio Joustra schreef er verhalen bij. Het resultaat is het boek Van Spanga tot Moddergat. Het café als ziel van het Friese dorp.

Anna Huizinga en Wio Joustra voor het café in Blauwhuis - Foto: Omrop Fryslân, Geartsje de Vries

Huizinga begon in Spanga, waar nog een heel oud café staat. "Toen ik die foto's gemaakt had, bedacht ik dat ik meer dorpskroegen wil vastleggen." De basis voor het boek was daar mee gelegd. Samen zochten Joustra en Huizinga de kroegen uit. "Wij wilden echte dorpscafés, dus de cafés in kleinere dorpen en niet in recreatiegebieden. Het gaat ons om de functie van het café in het dorp."

In veel dorpen is die functie de afgelopen jaren veranderd. Een kroeg alleen voor de eigen inwoners met drank en misschien nog een hapje, loont niet meer. Veel cafés zijn eetcafés en restaurants geworden.

Café Bergsma Easterein

Het is ook opvallend dat veel dorpscafés uitgebaat worden door jonge mensen. De 26-jarige Jellien Pompstra is uitbater van café Bergsma in Easterein. Het café is tegenwoordig een restaurant met een opvallende menukaart. Bovendien is er nog een zalencomplex dat gebruikt wordt voor feesten, concerten en evenementen. "Ik ben hier als 14-jarige meisje begonnen in de afwaskeuken en toen deed de mogelijkheid zich voor dat ik het kon overnemen. Zo'n kans kun je niet laten lopen. Het is een trein waar ik wel instappen moest, want ik wist niet of die trein wel weer voorbij zou komen", vertelt Jellien.

Geartsje de Vries praat mei Anna Huizinga en Wio Joustra

Een bladzijde uit het boek over café Bergsma in Easterein - Foto: Anna Huizinga

Café in Jorwert

Ook het café in Jorwert is in handen van een jonge eigenaar. Emke Dykstra was al een paar jaar uitbater en vanaf januari 2020 ook eigenaar van 'it Wapen fan Baarderadeel'. De kroeg draait vooral op het jaarlijkse dorpsfeest en het openluchtspel, maar een goed bestaan kan Emke Dykstra er niet van hebben. "Ik heb ook nog ander werk en dat moet ook wel, want anders kon het niet."

Emke zijn pake - ook een Emke Dykstra - stond ook achter de tap van het dorpscafé en dat geeft wel wat speciaals vindt de jonge ondernemer, die de lockdown gebruikt om het café helemaal op te knappen. "Dat kan nu mooi. Het was hoognodig dat het plafond steviger werd gemaakt, want er kon op de bovenzaal niet meer gedanst worden. Nu wel weer; een ijzeren balkje over de hele breedte zorgt ervoor dat wij er niet doorheen gaan." Er komt ook dubbel glas en kozijnen worden vervangen. "Als laatste sausje wordt alles weer in de originele, ouderwetse kleuren."

Huiskamer van het dorp

Volgens stamgast Douwe de Bildt neemt de kroeg in Jorwert nog altijd een centrale plaats in. "Het is de huiskamer van het dorp. Vrijdagavond bij het biljarten krijgen we een update van alles wat er is gebeurd en wat we hebben gemist. Dan zijn we weer helemaal bij."

Tegelijkertijd is het ook een dorpshuis. "Ik moet er niet aan denken dat wij in zo'n nieuwerwets gebouw aan de rand van het dorp onze vergaderingen moeten houden." De Bildt woont al vijftig jaar in het dorp en kan mooi vertellen over vroeger. "Er is hier heel wat afgezwetst. Zo zat ik hier ook een keer..." en dan komt er weer een prachtig verhaal over het kattenkwaad dat hij en andere dorpsbewoners uithaalden.

Grand Café de Freonskip met de Prins Carnaval-portretten - Foto: Anna Huizinga

Café in Blauwhuis

In café de Freonskip in Blauwhuis is uitbater Gerda de Wolff aan het klussen, terwijl haar man, Gerard lunchpakketten rondbrengt. "Ach ja, zo verdien ik nog wat aan deze coronatijd en ik vind het leuk om auto te rijden."

Bij binnenkomst in het café valt één muur meteen op: er hangen 53 portretten van prinsen Karnaval. Het is meteen duidelijk dat het om een café in een rooms dorp gaat. "Het carnaval, het dorpsfeest en het tuinfeest. Dat zijn de dagen dat ik moet verdienen", zegt Gerard de Wolff. Al kan er zomers ook een goed inkomen worden gehaald uit het terras. "Er komen hier veel fietsers en wandelaars langs en blijven dan even hangen. Heel gezellig."

De voorkant van het boek - Foto: Anna Huizinga

Boek

Het boek met de tweeëntwintig portretten van dorpskroegen is al een tijdje klaar, maar door corona nog niet uitgebracht. Begin dit jaar is een intekenactie opgezet: mensen konden intekenen op het boek. Als er tweehonderd keer ingetekend was, zou het boek er komen. Dat aantal was zomaar bereikt. Veel intekenaars kozen voor de optie om het boek bij hun favoriete café op te halen. Ook als er niet ingetekend is, kan het boek aangeschaft worden want vanaf eind februari kan het ook online besteld worden bij de boekhandel.

In het radioprogramma Buro de Vries op zondag 14 februari tussen 11:00 en 12:00 uur een verslag van de 'kroegentocht' die verslaggever Geartsje de Vries maakte met de samenstellers van het boek Wio Joustra en Anna Huizinga.

(Advertentie)
(Advertentie)