MCL bereidt zich voor op code zwart: "We weten niet of we dat aankunnen"

09 feb 2021 - 19:20

De problemen in het MCL stapelen zich op. De afdeling oncologie in het Leeuwarder ziekenhuis is dicht in verband met een corona-uitbraak en ook twee andere afdelingen zijn erdoor getroffen. Patiënten krijgen zorg bij andere ziekenhuizen in de buurt. In de tussentijd wordt hard gewerkt aan scenario's voor 'code zwart'. Dat betekent dat niet iedereen meer behandeld kan worden.

MCL riedt him ta op koade swart

Bij hoge uitzondering mocht Omrop Fryslân-verslaggever Hayo Bootsma een ochtend meelopen op de intensive care van het MCL.

Het MCL is druk aan het inventariseren waar extra capaciteit gevonden kan worden. Op dit moment kan het ziekenhuis de patiëntenstroom nog aan, maar mocht er een derde coronagolf komen, dan is de situatie al snel niet meer te houden.

"We houden wel eens een wedstrijd. Wie kan het snelst zijn beschermende kleding aankrijgen. Je wint niet", zegt ic-verpleegkundige Ingrid Bakker. Het protocol moet tot de laatste komma gevolgd worden. Dat betekent een beschermend pak aan, bril, mondkapje, latex handschoenen en hoesjes over de schoenen. "We lopen alles nog een keer na. We hebben dus een 'buddy-systeem'. Je moet elkaar goed controleren."

Kamer 8

We mogen kijken op kamer 8 van de intensive care. De kamer waar verpleegkundigen Japke en Margaretha zorgen voor de twee mannen die daar liggen. Uit hun keel lopen buizen naar een apparaat ernaast. Een apparaat dat volhangt met kleine schermpjes. Daarop is alles van de patiënt goed te volgen: hartslag, longdruk, hoeveel zuurstof ze krijgen.

De ene patiënt, een man van zo'n 60 jaar oud, is net wakker. Hij heeft alle buizen nog in zijn keel. "Dat is ook nodig", legt intensivist Michael Kuiper uit. "In z'n keel zitten nog zwellingen. Als we de buis, de tube, er te vroeg uithalen, kan dat problemen geven. Maar hij is wakker en dat is een goed teken."

In het andere ic-bed gaat het minder goed. De man die daar ligt, heeft het zwaar. Hij ligt in een diepe coma. De verpleegkundigen blijven tegen hem praten, net alsof hij wakker is. Geen seconde is hij uit hun zicht.

Foto: Omrop Fryslân, Jantine Stoffers

Als een bed leeg is omdat de patiënt het niet gered heeft, dan komt dat hard aan.

Ic-verpleegkundige Ingrid Bakker

Het werk op de ic is zwaar. Verpleegkundigen werken in kleine teams op een kamer. Bakker: "Het is fysiek zwaar. Je moet je de hele tijd omkleden en de pakken waar je in werkt, zijn warm. Maar ook mentaal is het zwaar. Dan heb je een patiënt lang verzorgd en dan kom je na twee vrije dagen terug en dat is het bed leeg, omdat de patiënt het niet gered heeft. Dat komt dan hard aan." Wat Ingrid ook mist, is het contact met collega's. "We werken in kleine teams en je treft de andere collega's niet."

Privé-isolatie

Ook intensivist Michael Kuiper zit al bijna een jaar in een vorm van privé-isolatie. "Mijn leven bestaat uit hier zijn of thuis. In de zomer was dat wat makkelijker, want toen hadden we het niet zo druk. Maar sinds september, oktober lopen de cijfers weer op." Hij moet zich dagelijks ook regelmatig omkleden. "Ik moet als arts op meerdere kamers zijn. Voor iedere andere kamer moet je je steeds weer omkleden."

Makkelijk is het niet op de ic, zegt Kuiper: "Wat ik zwaar vind, is de combinatie van patiënten die hier lang zijn en de isolatie van de patiënt. Ze liggen hier op bed compleet verslapt aan de beademing. Normaal ligt iemand hier gemiddeld een dag. Dan herstellen ze van een operatie. We hebben dan open bezoektijden. Nu liggen coronapatiënten hier gemiddeld twee, drie weken. Bezoek kan maar mondjesmaat langskomen. Patiënten zijn dus heel erg geïsoleerd."

Corona werpt ons terug in de tijd.

Intensivist Michael Kuiper 

Voor Kuiper is dat een stap terug in de tijd. "Toen ik begon zo'n 30 jaar geleden was dat ook zo. Er is veel verbeterd, maar nu worden we teruggeworpen in de tijd." Verpleegkundige Ingrid Bakker is het met haar collega eens: "Je weet verstandelijk dat het moet, maar qua gevoel is het onmenselijk."

Familie moet thuisblijven

Vaak is het zo dat familieleden ook besmet zijn met corona. Die zitten thuis ook in isolatie en kunnen alleen via een beeldverbinding in contact komen met hun vader, moeder, vriend of vriendin in het ziekenhuis. Kuiper: "We zouden zo graag willen dat de familie mee kan komen, maar dat wordt echt beperkt door het risico dat zij corona meenemen."

Wakker worden

Zowel Bakker als Kuiper vertelt over de diepe band die ze opbouwen met patiënten. "Je ziet elkaar drie weken. Dan ga je samen door diepe dalen. Loopt het slecht af, dan rouw je samen met de familie", zegt Kuiper. Bakker knikt. "Maar het moment dat ze wakker worden, is het mooiste. Dan weet je dat ze er nog lang zijn, dat er een lang hersteltraject ingezet moet worden. Maar dan heeft de behandeling aangeslagen."

Er is intern zoveel hulp, dat doet ons goed.

Ic-verpleegkundige Ingrid Bakker

Verpleegkundigen Japke en Margaretha zijn ondertussen druk bezig met het wassen van de patiënten op de ic. "Deze man is niet zo zwaar, maar 73 kilo", zegt Afke. "We hebben ze ook wel van 120 kilo. Dan is het draaien heel zwaar. De keel bij de patiënt moet leeggezogen worden. Alarmen gaan af. Het komt goed uit dat we in de kamer zijn."

Bakker kan meteen aan de slag om te helpen bij het wisselen van een van de filters. Met Kuipers wordt overlegd wat ze kunnen doen. Margaretha en Japke werken efficiënt door. Japke: "Waar ik blij om ben, is dat we hier zoveel hulp krijgen. Margaretha is IC-verpleegkundige in opleiding. Er is intern zoveel hulp, dat doet ons hier echt goed."

Hulp van collega's

De afgelopen tijd zijn dertig verpleegkundigen van andere afdelingen opgeleid om te helpen op de ic. Ze staan klaar of worden ingezet. Ook medewerkers van de afdeling Anesthesie werden ingezet. "Nu op dit moment even niet", zegt Emiel Dekker, teammanager van de ic. "Maar een paar weken geleden hadden we hier tussen de vijf en acht nieuwe collega's per etmaal rondlopen."

Paniek in de ogen

Japke kijkt naar de man die net wakker geworden. "Hij wordt onrustig. Als ze wakker zijn en de buis zit nog in de mond, dan worden ze benauwd. Je ziet soms de paniek in de ogen. Er moet dus altijd iemand in de buurt zijn, want een patiënt moet niet zomaar die tube uit de keel trekken."

Ik hoop echt dat het nooit zover komt dat code zwart in werking treedt.

Intensivist Michael Kuiper 

De voorspelling is op dit moment dat de patiëntenstroom de komende weken verder toeneemt en dat de ziekenhuizen op code zwart moeten overgaan. Daar is Kuipers wel bang voor. "Als dat gaat gebeuren, dan weten we dat we geen rek hebben om patiënten te behandelen of op te nemen in het ziekenhuis of de ic. Dat is voor ons een situatie die we niet kennen. We bereiden ons voor, maar we hebben dit nog nooit gedaan. Ik weet niet of we dit kunnen. Ik hoop echt dat het nooit zover komt dat code zwart in werking treedt."

Grip houden en relativeren

Dat geldt ook voor Bakker. "Dat we hiermee bezig zijn, geeft al extra druk. Dat maakt het mentaal nu ook zwaarder dan in het begin van de coronacrisis in maart, april vorig jaar. Het is lastig om het van je af te zetten. Ik heb het geluk dat ik een jong gezin heb. Kom ik thuis, dan zit ik meteen in een andere wereld. Dat relativeert."

Kuiper vult aan: "Ik heb het voordeel dat ik mij ook bezighoud met beleid en behandelprotocollen. Dat geeft mij het gevoel dat ik er nog een beetje grip op heb."

De coronacrisis heeft ons ook nieuwe medische doorbraken opgeleverd.

Ic-verpleegkundige Ingrid Bakker

Een doorsnee coronapatiënt op de ic is niet te omschrijven. Kuiper: "Nou ja, de meeste zijn rond de 60. Ik ben 60. Ze zijn niet 80 of afhankelijk van verpleeghuiszorg. Meestal hebben ze wel onderliggend lijden. Denk dan aan diabetes of een longaandoening. Maar altijd kunnen ze zichzelf thuis prima redden en verwachten ze niet ernstig ziek te worden. Soms ligt er iemand op de ic met geen enkele medische historie."

Medisch onderzoek

Voor Bakker biedt de coronacrisis ook kansen. Ze is gespecialiseerd in beademing. De afgelopen tijd heeft ze verpleegkundig onderzoek gedaan naar de vraag hoe beademing beter kan. "Met name om ons werk te verbeteren. We moeten kritisch kijken naar welke behandeling en hoe we die behandeling doen." Het onderzoek heeft op dat vlak nieuwe feiten opgeleverd. Die worden binnenkort gepubliceerd in een medisch tijdschrift.

Lang revalidatietraject

Het zal niet lang meer duren voordat de patiënt die net op kamer 8 wakker geworden is, van de beademing af kan. Hij begint dan aan een lang revalidatietraject. Of hij weer helemaal de oude wordt, is nog maar de vraag. Zelf stappen we de kamer uit. Het team wordt afgelost, zodat Japke en Margaretha om koffie kunnen.

Niet bang voor besmetting

Ingrid gaat als eerste en legt uit hoe je de pakken weer goed uit kunt trekken. Bang voor een besmettingen in de kamer zijn ze niet. Ingrid: "Ik denk dat het hier veiliger is dan bij de Albert Heijn." Japke trekt haar beschermende pak ook uit. Daaronder heeft ze een ijsvest aan, zoals ook Sven Kramer die aanheeft bij zijn zomertrainingen. "Het is anders veel te warm en dit koelt mooi af", zegt Japke. "We hebben ze ook uit de topsportwereld gekregen. Ik ben er echt heel blij mee."

Als alles aan de kant is en alle handen twee keer ontsmet zijn, is het tijd voor koffie. Even ontspannen na een paar uren bikkelen op de ic.

(Advertentie)
(Advertentie)