Negen vragen over het coronavaccin: Hoe werkt het, en wat zit er in?

16 feb 2021 - 07:06

Bijwerkingen, langetermijneffecten, kaliumdiwaterstoffosfaat... Er wordt van alles gezegd over het coronavaccin, maar hoe werkt het nu eigenlijk echt en wat zit er allemaal in? De European Medicines Agency (EMA) heeft alle productinformatie over het Pfizer-vaccin bekend gemaakt en Omropredacteur Martine van der Steege met een biomedische achtergrond is daar ingedoken. Dit weten we tot nu toe.

Foto: ANP

Dit artikel hebben we eerder gepubliceerd op de dag dat in Fryslân het eerste coronavaccin gezet werd.

Hoe werkt het vaccin?

Dit vaccin is een 'RNA-vaccin'. Dat betekent dat er een klein stukje genetische informatie van het coronavirus inzit. Dit stukje mRNA zorgt er in ons lichaam voor dat er 1 eiwit van het coronavirus in ons lijf wordt aangemaakt. In dit geval gaat het om het eiwit dat aan de buitenkant van een virusdeeltje is te zien als een uitsteekseltje. Jouw lichaam herkent dat dit eiwit bij een virus hoort en reageert met een afweerreactie. Het mooie is dat jouw lichaam zo leert en opslaat hoe het tegen dit specifieke virus moet vechten.

Als je het virus nou later echt krijgt, staan de 'soldaten' (jouw afweercellen) als het ware al klaar en wordt het virus direct de kop ingedrukt voordat je er echt ziek van kunt worden. Het is dus niet zo dat je met dit vaccin een verzwakte versie van het coronavirus binnen krijgt: alleen 1 eiwit uit het virus. Het vaccin wordt verder op natuurlijke wijze weer afgebroken door jouw lichaam en verandert dus bijvoorbeeld niets aan jouw eigen DNA.

Foto: Omrop Fryslân

Maar wat zit er verder dan nog in?

Vet, zout, suiker en water. Want om het vaccin als vloeistof in jouw lichaam te kunnen brengen, zitten er nog 10 andere stoffen in:

  • ((4-hydroxybutyl)azaandiyl)bis(hexaan-6,1-diyl)bis(2-hexyldecanoaat) (ALC-0315)
  • 2-[(polyethyleenglycol)-2000]-N,N-ditetradecylacetamide (ALC-0159)
  • 1,2-distearoyl-sn-glycero-3-fosfocholine (DSPC)
  • Cholesterol
  • Kaliumchloride
  • Kaliumdiwaterstoffosfaat
  • Natriumchloride
  • Dinatriumfosfaatdihydraat
  • Sucrose
  • Water

Die eerste drie stoffen (ALC-0315, ALC-0159 en DSPC) zullen de meeste mensen niet bekend voorkomen. Cholesterol waarschijnlijk wel. Maar dit zijn allemaal vetten: het stukje mRNA in het vaccin zit verpakt in een vetbolletje. Dat vetbolletje zorgt dat het mRNA goed aankomt in jouw lichaamscellen.

Kaliumchloride, kaliumdiwaterstoffosfaat, natriumchloride en dinatriumfosfaatdihydraat zijn zouten. Sucrose is suiker en water is uiteraard bekend. Zout en suiker zitten in vaccins zodat het vaccin beter kan worden toegediend en beter houdbaar is.

Kun je ook bijwerkingen krijgen van het vaccin?

Ja, dat kan. Er komt uiteraard wel een afweerreactie op gang en daardoor kun je milde klachten voelen. Het vaccin is op tienduizenden mensen boven de 16 jaar getest voordat het op de markt kwam. Ondertussen hebben al miljoenen mensen het vaccin gekregen. Klachten die het meest voorkomen, zijn moeheid (bij meer dan 60%), hoofdpijn (bij meer dan de helft), spierpijn en koude rillingen (bij meer dan 30%). Verder is bij veel mensen de plek waar ze de injectie hebben gekregen wat pijnlijk. Deze klachten zijn mild en verdwijnen na een paar dagen.

Hoe zit het dan met allergieën en langetermijnbijwerkingen?

Mensen kunnen altijd een allergische reactie krijgen op een injectie, maar dat is zeldzaam. Van de tienduizenden proefpersonen, hebben een paar een allergische reactie gekregen die te behandelen was. Verder geven de ingrediënten in dit vaccin geen reden om te denken dat er langetermijnbijwerkingen zijn, maar om dat zeker te weten is de fabrikant van het vaccin verplicht om twee jaar onderzoek te blijven doen naar de veiligheid en effectiviteit van het vaccin.

Is het vaccin ook veilig voor kinderen en zwangere vrouwen?

Het vaccin is nog niet getest op kinderen en zwangere vrouwen in de nu beschikbare en afgeronde onderzoeken, dus krijgen ze het vaccin nog niet. Er lopen ondertussen wel onderzoeken met kinderen. Bij proeven met drachtige ratten werden geen effecten op de vruchtbaarheid, de dracht of de ontwikkeling van het embryo gezien. Of het vaccin ook kan worden overgedragen via de placenta of moedermelk, is nog niet onderzocht.

Hoe goed werkt het vaccin?

Volgens Pfizer/BioNtech voorkomt het vaccin in 95% van de gevallen het krijgen van COVID-19. Bij mensen boven de 75 jaar lijkt het in de onderzoeken 100% effectief.

Weten we al hoe láng het werkt?

Dat wordt nog onderzocht. Momenteel is bekend dat de bescherming door het vaccin na drie maanden nog net zo groot is als in het begin. Om zo effectief mogelijk te zijn, bestaat dit vaccin uit twee prikken. De tweede volgt drie weken na de eerste. Zeven dagen na de tweede injectie zou het vaccin maximaal moeten werken.

Waar wordt dit vaccin eigenlijk gemaakt?

De fabrikanten die de werkzame stoffen van het vaccin maken, zitten in Duitsland (BioNTech Manufacturing GmbH en Biopharma SE) en in Amerika (Wyeth BioPharma Division of Wyeth Pharmaceuticals). De fabrikanten die verantwoordelijk zijn voor de uiteindelijke vrijgave van de vaccins zitten in Duitsland (BioNTech Manufacturing) en België (Pfizer Manufacturing Belgium). Op de bijsluiters van vaccins moet altijd de naam en het adres van de fabrikant staan die die levering vaccins heeft vrijgegegeven.

Wanneer ben ik aan de beurt?

Vanaf deze woensdag wordt gevaccineerd, maar sommige beroeps- en bevolkingsgroepen gaan voor. De regering verwacht dat voor oktober alle Nederlanders die dat willen, kunnen zijn ingeënt. Maar de levertijd van vaccins zal daar veel invloed op hebben. Zo kan de EMA elk moment met een goedkeuring van het Moderna-vaccin komen (ook een RNA-vaccin, zoals het Pfizer/BioNtech vaccin), maar dat laat tot nu toe nog op zich wachten.

Martine van der Steege over het vaccin

De volledige productinformatie van de European Medicines Agency over het Pfizer/BioNtech-vaccin is hier te vinden.

Heb je nog meer vragen over het coronavaccin? Dan kun je bellen met 0800 - 1351.

Weet je door ziekte of andere zaken niet of het voor jou verstandig is het vaccin te nemen? Overleg dan met jouw huisarts.

Trefwoorden: 
coronavirus coronavaccin
(Advertentie)
(Advertentie)