Waarom zijn mensen agressief tegenover hulpverleners? Een psycholoog legt uit

02 jan 2021 - 09:05

Wat bezielt mensen om geweld te gebruiken tegen hulpverleners? Die vraag is na een op sommige plekken onrustige oudejaarsnacht weer zeer actueel. De brandweer en politie moesten op tientallen plekken in actie komen en werden daarbij soms flink tegengewerkt. "Het is best wel verklaarbaar, maar daarmee niet acceptabel", legt psychologe Irma van Steijn uit.

Irma van Steijn - Foto: Omrop Fryslân, Auke Zeldenrust

Volgens Van Steijn spelen er drie psychologische factoren mee als we zoeken naar een verklaring voor het opstandige gedrag van mensen tegenover hulpverleners. Ten eerste: "Als we ons vervelen en er zijn weinig prikkels, dan gaan we dingen doen die niet mogen, want dat is spannend", verklaart Van Steijn.

In verband met de coronamaatregelen waren feestjes en bijeenkomsten niet toegestaan en ook vuurwerk mocht niet worden afgeschoten. In dat opzicht was er niet veel te beleven.

Van Steijn: "Daarnaast zijn emoties besmettelijk. Je ziet veel kopieergedrag." Mensen doen dus na wat ze op zich heen zien, maar ook wat er op het internet en in de media gebeurt.

Aanpassen is moeilijk

Wat volgens Van Steijn ook meespeelt, is dat mensen het lastig vinden om zich aan te passen. "Er is angst voor het virus en we moeten ons aanpassen. Hoe moeilijker het is om je aan te passen, bijvoorbeeld omdat je vrijheid wordt beperkt, hoe defensiever we worden."

We worden dus agressiever. Ook al is de hulpverlener in dat geval een bekende of zelfs een familielid, die persoon wordt niet meer gezien als deel van jouw groep, maar als degene van wie je iets niet mag, legt Van Steijn uit. Daar ben je dan blind voor. "Daar gaan we dan behoorlijk tegenin."

Die drie psychologische factoren zijn echter niet de verklaring die relschoppers geven voor hun gedrag. "Het is niet hun bedoeling om iemand te slaan. Ze zijn gefrustreerd en willen lol trappen." Als mensen dan zien dat iemand van hun eigen groep wordt aangevallen, wekt dat nog meer agressie op. In combinatie met alcohol ligt negatief gedrag dan op de loer.

Belangrijkste mensen in groep beïnvloeden

Maar hoe moet je dan tegen zulke mensen optreden? Een goed voorbeeld vindt Van Steijn burgemeester Oebele Brouwer van Achtkarspelen die de connectie zocht met burgers in plaats van met de vinger naar hen te wijzen. "Hij is gaan praten en niet over mensen heen gaan tetteren met wat niet mocht."

Brouwer zocht volgens Van Steijn de invloedrijkste mensen in groepen op legde hen uit dat gewelddadige situaties niet wenselijk zijn. "Je moet naast mensen komen staan en hen willen begrijpen. Als je de belangrijkste mensen in een groep beïnvloedt, gaan zij weer de rest beïnvloeden", besluit Van Steijn.

Psychologe Irma van Steijn legt uit

(Advertentie)
(Advertentie)