Nieuw akkoord over mosselvisserij Wadden, maar niemand die er gelukkig mee is

03 nov 2020 - 12:06

Er ligt een principe-akkoord op tafel om de mosselvisserij op de Wadden in 2029 duurzaam te maken. Na twee jaar onderhandelen onder leiding van oud-minister Hans Alders ligt dat akkoord er tussen de sector, de betrokken overheden en de organisaties die opkomen voor het natuurbelang. Het is echter een compromis waar niemand heel gelukkig mee is.

Een mosselzaadinvanginstallatie bij Terschelling - Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Er zijn nieuwe afspraken nodig omdat een belangrijk doel uit een in 2008 afgesloten convenant niet gehaald wordt. Daar stond in dat de mosselvisserij waarbij de Waddenbodem verstoord wordt, moet stoppen. Een en ander blijkt uit stukken waar Omrop Fryslân over beschikt en uit gesprekken met de betrokkenen de afgelopen maanden.

Kweken van mosselen zit vogelvoedsel in de weg

Probleem is nu dat de meeste jonge mossels - het zogenoemde mosselzaad - van wilde mosselbanken wordt afgehaald, om daarna op kweekpercelen in de Wadden op te kweken tot een formaat waar ze in Zeeland iets mee kunnen. Dat zit de vorming van natuurlijke mosselbanken in de weg en die zijn belangrijk als voedsel voor vogels en als zogenoemde 'biobouwer', een soort natuurlijk rif.

De bedoeling was dat dit jaar al het mosselzaad gevangen zou worden met zogenoemde mosselzaadinvanginstallaties (MZI's). Het mosselzaad, dar door de Wadden zweeft, zet zich dan af op touwen of netten onder water. Dat doel is echter niet gehaald. Maar 28 procent van het mosselzaad wordt op deze manier gevangen. Het opschalen ervan loopt trouwens ook tegen problemen aan in het stikstofdossier.

Noordzee als alternatief

Nu ligt er toch een soort van akkoord, waarbij in 2029 de mosselzaadvisserij wel 100 procent duurzaam moet zijn door al het mosselzaad volledig met die MZI's te vangen. Daarvoor moeten er nieuwe vanginstallaties bijkomen en zouden bestaande MZI's deels moeten verhuizen naar plekken die rijker zijn aan mosselzaad. Dat was een hele worsteling, omdat sommige van die nieuwe plekken zo belangrijk voor de natuur zijn dat de natuurbeschermers er geen visserij willen hebben.

Er is ook naar de Noordzee gekeken als alternatief. Vissers moeten fors investeren om deze omslag te maken en vragen daarvoor extra geld van het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij (LNV) of uit Europese fondsen. Dat geld lijkt er niet te komen. Voor 1 december moeten de partijen laten weten of ze akkoord gaan met het nieuwe onderhandelingsresultaat, dat toegevoegd wordt aan het convenant uit 2008.

Controleactie in het Waddengebied met een mosselvisser op de achtergrond - Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Of de natuurorganisaties - verenigd in de Coalitie Wadden Natuurlijk (CWN) - akkoord gaan, is onzeker. De onderhandelaars hebben de afspraken voorgelegd aan hun achterban. De natuurbeschermers willen er zeker van zijn dat in 2029 de hele sector is overgeschakeld naar een duurzame mosselzaadvisserij. Eerder is dat al een keer mislukt. Maar het ministerie van LNV wil niet uitsluiten dat er in 2029 toch vergunningen worden gegeven voor de traditionele mosselzaadvisserij.

Bovendien is er zo goed als geen geld van het ministerie beschikbaar voor natuurherstel: daarvoor moeten de partijen aanvragen indienen bij het Waddenfonds. Toekenning van de aanvragen is niet zeker en er moet dan ook weer geld bij van de provincies en LNV.

Geen akkoord? Naar de rechter

In het akkoord zijn deadlines opgenomen over wanneer gebieden worden afgesloten voor de traditionele, niet-duurzame mosselzaadvisserij. De eerste twee deadlines zorgen al voor een verdubbeling van het aantal gebieden die worden afgesloten voor die visserij. Dat is winst voor de natuurbeschermingsorganisaties. Ook omdat ze dat voor de rechter overeind kunnen houden. Maar de 100 procent omschakeling in 2029 blijft onzeker.

Geen akkoord betekent dat de natuurorganisaties bij de Raad van State moeten proberen om de vergunningen voor de mosselzaadvisserij onderuit te halen. Dat is al een keer gelukt, maar er is geen garantie dat het opnieuw lukt. Als het mislukt, is alle inzet op een akkoord voor niets geweest. Maar ook de vissers nemen dan een risico: als de visserij onvoldoende duurzaam is, kunnen ze hun MSC-keurmerk voor gecertificeerde visserijen kwijtraken, dat nu voor een hogere verkoopprijs zorgt.

Pijn bij iedereen

Wat er nu op tafel ligt, is duidelijk een compromis dat iedereen pijn doet. En dat komt mede doordat zowel de visserij als de natuur vraagt om geld van het Rijk, wat er niet lijkt te komen.

(Advertentie)
(Advertentie)