Sjogge wy noch deselde himel as Eise Eisinga?
Troch ljochtfersmoarging giet in soad fan de stjerrenacht foar ús ferlern. Hoe slim is dat eins? "In hiele generaasje bern groeit op en hat noch nea de Molkwei sjoen."
Dizze wike is it 250 jier lyn dat Eise Eisinga beslet om in planetarium yn syn hûs te bouwen. In jier lyn waard it planetarium útroppen ta Wrâlderfgoed, mar hoe is it eins steld mei it échte himelske erfgoed?
Direkteur Adrie Warmenhoven fan it Eise Eisinga Planetarium ferliket de stjerrehimel mei keunst.
"Hoe erg is het als je een heel mooi schilderij niet ziet? Hoe erg is het om niet naar een mooie voorstelling te gaan in een theater? Je kunt het niet erg vinden, maar je mist wel wat."
Neffens Warmenhoven is it in grut gemis as je net mear nei de himel sjogge. "En als je daar met mensen over praat, dan merk je dat mensen zich dat ook realiseren."
Dokumintêremakker Karen Bies ûndersiket yn nachtlike moetings de wearde fan de stjerrehimel. De FryslânDOK Stjerrenacht is op sneon 11 maaie om 15.30 oere te sjen op NPO2. Op snein 12 maaie is de dokumintêre by Omrop Fryslân te sjen. Fan 17.00 oere ôf alle oeren.
Mar wat ferlieze wy dan as wy de stjerren net mear goed sjen kinne?
Marjolijn van Heemstra organisearret nachtkuiers en wit dêr it antwurd wol op: "Een donkere nacht is ook een bewustwording van de wereld om ons heen."
"Door de sterrenhemel ervaar je verwondering, verbeelding en ideeën over andere werelden. En dit uitzicht hebben we in principe live, als we maar een paar lichten uitzetten. Door lichtvervuiling zien we deze beelden nu alleen via een telescoop of ons computerscherm."
Warmenhoven fynt it ek in gemis foar minsken om de stjerren net mear sjen te kinnen.
"Een hele generatie kinderen groeit nu op en heeft nog nooit de Melkweg gezien. Dat vind ik heel erg jammer, want het is een extra inspiratie voor je leven. Het laat je inspireren dat niet alles om jou of het materiële bezit draait. Het heeft iets te maken met onze plaats in ruimte en tijd en dat zouden we allemaal moeten meemaken."
Dochs is it in kar om mei ljochtfersmoarging te libjen. Yn Aasterein op Skylge ha ynwenners besletten om betiid de gerdinen ticht te dwaan en de strjitferljochting stiet dêr út.
By helder waar is de stjerrehimel dan ek goed te sjen yn dit 'meast tsjustere plakje fan Nederlân.'
De nacht, sa as Eise Einsinga dy eartiids seach, is der dus wis noch wol. Mar fanselssprekkend is dy net mear.