De toan fan Jan Koops: "Liefde"

de toan fan jan koops kollum
Jan Koops © Omrop Fryslân
"Een jaor leden hewwe in Kollum last had van pubers die mienden et regenboogbaankien verrinneweren te moeten. Hoe ik d'rbi'j kom dat et 'pubers' weren die dit op heur geweten hebben?
Now, ik wete niet of et wel jongvolk west het, mar as et volwassen meensken west binnen dan hebben ze doe mit heur domme aktie zien laoten dat ze et puber wezen nog niet ontgruuid binnen.
Harkje nei de toan fan Jan Koops
Mar now liekt et d'r op dat disse kienderlike holinge verhuusd is. Elf kilemeter naor et noorden, in Anjum, wodden dit weekaende naachs de plaknaembodden roze spuit en mit teksten as Homo en Homodorp bekladded.
Naachs spullen van een aander vernielen. Tsjonge, bi'j dán stoer, aj' dit soorte van fratsen uuthaelen?
Nee, dan bi'j in mien ogen een 'watje' of misschien kan 'k beter zeggen: een 'mietje'.
Bliekber bin d'r nog hieltied lui die et hiel goed mit heurzels troffen hebben en die et niet verdregen kunnen dat d'r ok meensken binnen aanders as zi'j, mit een aandere seksuele veurkeur, of een aandere huudskleur, een aandere tael, een aander geleuve of nuum mar op.
De bekende Amerikaanse schriever Aldous Huxley het ooit zegd: Feiten holen niet op te bestaon aj' ze negeren. Zo zol ik zeggen willen: Homo's zullen d'r altied wezen, ok aj' een plaknaembod bekladden.
Over percies een maond is et de vierde meie en dan stao'we stille bi'j alle slaachtoffers van de Twiede Wereldoorlog en aandere oorloggen. Dan stao ik d'r ok bi'j stille liekas vule aanderen - dat in 1933 in Duutslaand homo's as staotsgeveerlik beschouwd wodden. En waor dat toe leided het, dat weten wi'j allemaole.
Of, misschien weten ok vule meensken dat nog niet.
Wat is et mit daoromme schandaolig dat de Perveensiaole Staoten begin dit jaor besleuten het gien geld meer te stikken in lhbti-beleid. Et zol gien zonuumde 'kerntaeke' wezen veur de perveensie. Now, leefberhied en veilighied bin ál heur kerntaeken en dat gaot neffens mi'j veerder as milieu en stoeptegels.
Over stoeptegels dan mar even veerder: twie-en-een-half jaor leden wodden in Amsterdam negen zonuumde stolpersteine legd, stroffelstiender. Dat bin gooldkleurige stiender mit daorop de naemen van meensken die in de Twiede Wereldoorlog naor de koncentraosiekaampen brocht binnen.
Deur hiel Nederlaand henne liggen zoe'n 8500 van die stiender mit daorop de naeme van et slaachtoffer en et plak en de daotum van zien of heur wegraeken. Bi'j alle negen stiender die doe in Amsterdam legd binnen gong et om homo's en lesbiennes.
Iene van die negen was van Sjoerd Bakker. Over de femilie Bakker gaot Moed, et theaterstok van Pier-21. Dat stok is baseerd op et boek "Je mag wel bang zijn, maar niet laf" over de femilie Bakker van de bekende klerewinkels.
Gister kreeg ik dat boek te lien van een bridgevrundinne en ik kon et niet laoten en kieke vast even naor et verhael over et levensaende van die Sjoerd Bakker.
Hi'j was 28 doe hi'j deur de Duutsers tot de dood veroordield wodde mar moch nog een leste weens doen; Sjoerd vreug doe om zien roze overhemd. Mit dat overhemd an is hi'j doodscheuten en in de dunen bi'j Haarlem begreuven.
Mit deur een stokkien van dat roze overhemd wodde hi'j laeter identificeerd en kon hi'j in Bloemendaal openi'j begreven wodden.
Op et grafmonement staot onder zien name en geboorte- een starfdaotem alliend mar een tekst uut et Biebelboek 1 Korinthiers, heufdstok 13.
Dat heufdstok gaot over geleuve, hoop en liefde en sluut of mit de woorden: "Mar de grootste daorvan is de liefde."
En laot et now krek alliend die leste woorden wezen die op et grafmonement van Sjoerd Bakker staon: Mar de grootste daorvan is de liefde.
En dat kan liefde wezen tussen man en vrouw, of tussen man en man of tussen vrouw en vrouw, as et mar liefde is.
Et is dieptriest dat meensken dat mar niet anveerden kunnen."