De toan fan Jan Koops: "De wet"

de toan fan jan koops kollum
Jan Koops © Omrop Fryslân
"In oons laand wodt d'rvan uutgaon dat elkeniene de wet kent. Dat moej' niet letterlik nemen vanzels. Et is niet zo dat op straote een pelisie jow anhoolt en vragt naor details van bepaolde wetten.
Wel is et zo, dat aj' autorieden, daj' dan wel weten moeten wat al of niet mag. Ok al hi'j vuuftig jaor leden et riedbewies al haeld dan moej' toch wél weten daj' vandaege-de-dag gien tillefoon bedienen meugen in de auto. Aj' hobbyvisser binnen dan moej' weten waor en wanneer ie wel of niet vissen meugen.
Veur meensken in de poletiek is dat nog wat scharper. Zi'j maeken en veraanderen wetten en moe'n dus meer as 'de gewone man of vrouw' weten waor et dan over gaot. En bi'j heur bin bepaolde overtredings van wetten bi'jtieden zels reden om as menister ofzet te wodden of as kaemerlid opstappen te moeten. Een menister van Justitie die zels dronkend in de auto ridt, of een menister van Financiën die de Belastingdienst veurliegt, dat kan vanzels niet.
De toan fan Jan Koops
In die zin zoj' zeggen kunnen dat et gekkewark is dat vier perti'jen de kommende maond vergeerderen moeten over wat nuumd wodt 'een gezamenlijke basislijn'. Die lijn zol bestaon moeten uut "et waorborgen van de Grondwet, de grondrechten en de demekraotische rechtsstaot". Bliekber biwwe in oons laand al zo veer ofdwaeld dat zels die basis al niet meer een gezaemenlik dreugen principe is.
En as dat now een splintertien wezen zol mit ien of aandere gek as liesttrekker van een kaemerfraktie van twie of drie zitten, och dan kuj' d'r jow schoolders nog over ophaelen. Mar in oons laand het een kwat van de kiezers stemd op een perti'j mit mar ien lid, die alles bepaolt en bestiert in zien verieninge en die bi'j een groot pat van zien verkiezingspregramme die 'gezamenlijke basislijn' an zien leerze lapt. Hoe dom kuj' wezen, zol ik haost zeggen willen. Mar daor moe'k mit oppassen eers wodt ik d'r de kommende keer bi'j de brideklub of de karke uutsmeten. Want, vergis jow niet: PVV-stemmers kommen uut alle hoeken van de maotschoppi'j. Onbegriepelik, mar waor.
"Ja, mar och, die zaeken krigt hi'j d'r tóch niet deur en dáóromme heb ik niet op him stemd", wodt dan zegd, "ik hebbe PVV stemd omreden d'r minder meensken hier henne kommen moeten, of omreden ik meer huzen bouwd hebben wil, of omreden ik Timmermans niet lieden mag, of omreden Wilders zegt waor et op staot en anvuult wat 'et volk ' wil." "Et volk?", daenk ik dan; now daor heur ik dan bliekber niet bi'j. En 75% van de Nederlaanders wil daor niet bi'j heuren.
Ik schrikke d'rvan as meensken, die ik daenke een betien te kennen, mi'j weten laoten dat ze PVV stemd hebben. Ik bin dan verbiesterd en vien dat ze heur ziele verkocht hebben. Ik zal niet, wat et spreekwoord al zegd, zeggen dat ze heur ziele an de duvel verkocht hebben, mar ze hebben as redelik daenkend meenske of zels as christen een pat van heur principes loslaoten veur de wost die Wilders heur veurholen het. En omreden hi'j een kwat van de stemmen kregen het is et logisch dat hi'j daenkt dat meensken aachter him staon, ok as et om die niet-grondwettelike zaeken gaot. En dan kuj' aachterof wel zeggen dat ie daor now krek niet aachter staon, mar dan haj' in et veuren zeggen moeten: ik wil wel op jow stemmen, mar dan zul ie eerst wat zaeken valen laoten moeten.
En laot now krek dát wezen waor de NSC van Pieter Omtzigt en ok de BBB van Caroline van der Plas op ansturen. Veurdat zi'j besluten om mitregeren of gedogen te willen, moet eerst mar es glashelder wezen hoe de PVV, of eins hoe Wilders, daor in staot. Lat hi'j zaeken valen dan löpt hi'j et risiko een volgende keer minder kiezers te kriegen. Döt hi'j dat niet, dan zullen we openi'j naor de stembusse moeten. Et zal dus een belissende maond wodden."