De toan fan Jan Koops: "Huusdokters"

Jan Koops © Omrop Fryslân
"Jim kennen vast wel die uutspraoke van een psychiater die tegen zien pesjent zee: "Mit jow is et wel goed, mar hoe is et eins mit mi'j?"
Dit kwam bi'j mi'j naor boven doe ik et stok in et Friesch Dagblad lezen hadde over de akties van de huusdokters. "Akties van huusdokters?", zullen een protte van jim heur ofvraogen.
Ja, et ni'js wodt de leste tied alliend mar bepaold deur bi'jtieden misselik maekende akties van boeren die heur eigen beroepsgroep gien goed doen. Boerebestuurder Fokke Hut uut Haulerwiek zit d'r flink mit in zien maege.
Hi'j is niet bliede mit zokke akties van zien kollega-boeren en zee gister in de Liwwadder: "Et is mi'j nooit opvalen dat aj' iene pesten, dat et daornao beter gaot. Ik daenke", zee Hut, "dat de meerste boeren niet veur akties binnen zoas op de snelwegen. Ze bin wel veur akties, mar holen die publieksvrundelik. Dokters zeggen ok: awwe een prebleem hebben, blokkeren wi'j niet de snelweg."
De toan fan Jan Koops
En zo is et dus. Deensdag ston huusdokter Karin Groeneveld mit een mooie foto bi'j een groot stok in et Friesch Dagblad. Niet in een witte jasse mit een spuite in hanen of een pleister of stethoscoop, mar gewoon in heur daegse kleren. Niks gien imponerend spul of driegementen. As meenske dus. En ze vreug heur as et waore of: "Hoe is et now mit mi'j, mit oons huusdokters?"
Et is dudelik dat huusdokters d'r meer en meer taeken bi'jkriegen mar ok hieltied meer uutknepen wodden deur de ziekefoonsen. D'r wodt bi'jglieks mar geld beschikber stelt veur konsulten van tien menuten. Tegen de tied daj' goed en wel verteld hebben wanneer en waorvan aj' last hebben, moet de dokter al een konklusie klaor hebben van wat jow mankeert. Dat gaot wonderwel veerweg de meerste keren goed, mar d'r wodt ok enkeld wel es een vervelende kwaol mist omreden d'r te min tied is om es goed deur te vraogen of veerder wat te onderzuken.
Dat is bi'j een homeopaat wel aanders. Aj' bi'j een homeopaat kommen dan nemt die vaeke vuuftig menuten tot een ure de tied veur jow. Dat het grote veurdielen. In et eerste plak vulen meensken dan dat ze serieus neumen wodden in heur klachten; mar belangrieker nog is dat zoe'n homeopaat in die tied meer geweerwodden kan over jow en jow klachten. Hi'j of zi'j kan deurvraogen en vaeke kan deur et heuren van een kombinaosie van klachten beter bepaold wodden wat jow precies mankeert. Mar ja, die vuuftig of zestig menuten moe'n wel betaeld wodden.
En homeopaten bepaolen zels heur tarieven; veur dokters ligt dat allemaole vaaste, in menuten én in geld.
D'r is onderzuuk daon mit huusdokterkonsulten van een kertier in plak van tien menuten. Et dee blieken dat daordeur twaelf an wel veertig percent minder deurverwiezings uutschreven wodden. Moej' es uutrekenen wat veur bezuniging dat allemaole opleveren zol. Én minder ellende veur oons as pesjent.
Waor dokters ok last van hebben dat is de adminestraosie die bi'j heur wark daon wodden moet. Doe ik in de kiender- en jeugdpsychiatrie warkte kreeg ik psychiaters an mien buro die goelden en zeden: "Hier heb ik niet veur keuzen!
In disse tied van alderhaande adminestratieve rompslomp ha'k ok een kiend helpen kund of mit zien oolden praoten." Etzelde zee dokter Groeneveld ok: "Wi'j moe'n of van de vinkieskultuur. Dokters moe'n meer tied kriegen om te dokteren. Dat is waorveur we opleided binnen en dat is wawwe doen willen."
Awwe niet oppassen dan blieven d'r in de dörpen gien huusdokters meer over en biwwe aansen anwezen op grotere praktieken veerder vot, daor ie wel elke keer een aandere dokter kriegen om jow klachten an te uteren. Ze kennen je niet en ie wo'n minder persoonlik behaandeld. Die kaante moe'n we niet op; ik bin temeensen dik tevreden mit de huusdokterspratiek waor ik zitte.
Vri'jdagmiddag is d'r een manifestaosie op et Malieveld in Den Haag. Gien wegblokkades, gien strontkarren of branende hujpakken, nee zoks doen de huusdokters niet. En d'r zullen vule dokters hennegaon, mar niet allemaole, want zo zee dokter Groeneveld: "Een huusdokter lat zien pesjent niet stikken."
Misschien moet ik de volgende keer, a'k dokter weer es tegenkom, es vraogen: "Mit mi'j is et goed dokter, mar hoe is et eins mit jow?"