Kollum: "Al wer in Fries"

26 sep 2016 - 08:43
  • De Toan fan Nynke van der Zee

Nynke van der Zee fan Aldegea (Smellingerlân) is freelance-tekstskriuwer en ek wurket sy geregeld as buroredakteur op de redaksje fan Omrop Fryslân. Nynke skriuwt kollums sa’t sy sels is: nuchter, mar eins altyd mei in knypeach. Se is te folgjen op har webside www.nynketxt.nl.

"Dit wykein wie ik yn Berlyn foar in lette fakânsje. De simmer skoot stadichoan op, dus dan de fakânsje ek mar. No ha ik it rjochtingsgefoel fan in demintearjende postdo, dus dêrom sykje ik altyd in reisbegelieder mei in biologysk navigaasjesysteem. Ik nim sels op myn beurt de kommunikaasje foar myn rekken. Frysk is krekt Dútsk, hear ik Hollanners altyd sizzen as se my net ferstean. Dus hoe dreech kin it wêze?

No bêst dreech dus, want yn Berlyn ferstean se gjin sek fan it Frysk. Ik koe it wol shake mei myn 'bûter, brea en griene tsiis'. Ha, tocht ik, komt dat efkes goed út. It foardiel fan in taal dy’t gjin kop ferstiet, is nammentlik dat gjin kop dy ferstiet. Krekt as behearskest in geheimtaal en kinst oer alles en elkenien prate sûnder dat in oar dy begrypt. Want hoe grut is no hielendal de kâns datst in Fries tsjinkomst yn Berlyn. Toch?

Ik ha it efkes útrekkene en de kâns datst in Fries tsjinkomst op fakânsje is 0,005 prosint. Dat sifer sûgje ik net samar út ‘e tomme. Nee, dat ha ik statistysk berekkene oan de hân fan de kâns datst in Japanner tsjinkomst op fakânsje. Ut eigen ûnderfining wit ik dat dy kâns 100 prosint is. Der binne mear as 127,3 miljoen Japanners. En fan Friezen ha we noch gjin 650.000. Efkes diele en fermannichfâldigje en ik kom op it getal 0,005 prosint. Gjin idee oft it kloppet, mar it past presys yn myn ferhaal, dus dan mei it. Sa die heechlearaar Diederik Stapel dat ek altyd.

Mar 0,005 prosint dus. En tóch witte wy Friezen op mysterieuze wize oeral op te dûken. Yn Berlyn bygelyks. Nei in jûntsje gesellich bieren, stapten wy sneontejûn de lift fan ús hotel yn. En sa’t dat by my wol faker giet, kin ik dan sjonge as in klyster. “Kinst dat ferske net?”, rôp ik healwei it twadde kûplet. “Jawol hear”, hearde ik ynienen in manljusstim achter my. En dêr, midden yn de nacht yn in lift yn Berlyn troffen Aldehaske en Aldegea elkoar. Nuver net?

Ja, hallo. Sa fier is Berlyn no ek wer net, hear ik jim tinken. Dêrom no bewiisstik twa. In âld-klasgenoate fan my reizge jierren lyn nei Nij-Seelân. Dêr krige se de tip om de âldste en grutste Kauribeam te besjen. Op ‘e nij in hiele reis om der te kommen, dus doe’t se lang om let njonken dy knoeperd fan in beam stie, moast dit momint fansels fêstlein wurde op de foto.

“Ja, sa kin it wol”, sei se doe’t se de foto beseach. “Ja, kin it sa wol?”, hearde se in frjemde frouljusstim njonken har. Riedst it al. Friezen yn de middle of nowhere. Mear as 18.000 kilometer fan de Fryske beskaving troffen Terherne en De Gordyk elkoar.

En leau my mar: dit binne lang net de ienige foarbylden. Freegje in willekeurige Fries oft er op fakânsje tafallich ek in oare Fries troffen hat en it antwurd is hast altyd ja. De praktyk blykt dus krekt wat oars yn elkoar te stekken as myn statistyske berekkening. Hie Diederik Stapel ek wolris lêst fan.

De kâns is dus bêst grut Jacob, datsto by dyn fakânsje nije wike ek in Fries tsjin it liif rinst. Mar hoe herkenst dy, want wy ha net krekt as Japanners in fototastel om 'e nekke hingjen. Dus mochtest no twivelje: 'Is it der wol ien of is it der net ien?' Efkes in lytse tip. In echte Fries begjint syn sin - wêr’t er op dat stuit ek is - altyd mei 'Nou sie' en einiget mei 'hih?'. Nou sie, dan weisen Sie es wol, hih?"

Diel dit berjocht op:
(advertinsje)
(advertinsje)